Tuljapurlive.com: pradesh

जीवन पुन्हा नाही; उमेद, उत्साह आणि आनंदाने जगण्याची कला शिका(जागतिक आत्महत्या प्रतिबंध दिन विशेष – १० सप्टेंबर २०२६)

<div><b><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEjlSv6CYQ-YoKltqwHmDQlD8Y9Wz_PBQVFECCTFUH3R99w6h4QoBJNpcwsFkSLarmcoKgwDLXyIEMPW4Auz_Jx7erCLcB-PkrV-cXFgaLGxMzehHRuWInx7XG_7I-CQUFozHliCL-7dklAzHN59kMxy15ILf_4D65_4MgIFtPfPgV6MzMPJlwdXzQ-PYbNZ" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEjlSv6CYQ-YoKltqwHmDQlD8Y9Wz_PBQVFECCTFUH3R99w6h4QoBJNpcwsFkSLarmcoKgwDLXyIEMPW4Auz_Jx7erCLcB-PkrV-cXFgaLGxMzehHRuWInx7XG_7I-CQUFozHliCL-7dklAzHN59kMxy15ILf_4D65_4MgIFtPfPgV6MzMPJlwdXzQ-PYbNZ" width="400">
  </a>
</div><br></b></div><div><b>जीवन पुन्हा नाही; उमेद, उत्साह आणि आनंदाने जगण्याची कला शिका</b></div><div><b>(जागतिक आत्महत्या प्रतिबंध दिन विशेष – १० सप्टेंबर २०२६)</b></div><div><div><br></div><div><br></div></div><div><br></div><div>जीवनाचे मोल केवळ एका गोष्टीवरून समजून घ्या की, एखादे मृत शरीर आहे; जगातील सर्व संपत्ती खर्च करून, अत्याधुनिक रुग्णालये, सरकारे, धार्मिक कर्मकांड या सर्वांनी मिळून प्रयत्न केले, संपूर्ण ब्रह्मांडाची ताकद पणाला लावली, तरी मृत शरीरात एका सेकंदासाठीही प्राण आणता येत नाहीत. म्हणजेच जीवन अनमोल आहे. ते संपविण्याचा अधिकार आपल्याला स्वतःला पण नाही, कारण हे जीवन पालकांची देन आहे. दरवर्षी १० सप्टेंबर रोजी “विश्व आत्महत्या प्रतिबंध दिवस” जगभरात जनजागृतीसाठी साजरा केला जातो. लोकांच्या मनातील आत्महत्येसारखे वाईट विचार दूर करून सुखद आणि सकारात्मक विचारांचे वातावरण निर्माण करण्यावर भर देणे हा त्याचा उद्देश आहे. “आत्महत्येबद्दलचा विचार बदलूया आणि संवादाची सुरुवात करूया” ही त्याची संकल्पना असून, २०२४ ते २०२६ या कालावधीसाठी हीच संकल्पना ठेवण्यात आली आहे.</div><div><br></div><div>आजच्या आधुनिक युगात आत्महत्यांच्या घटनांमध्ये झालेली मोठी वाढ आपल्याला संकेत देत आहे की, आपण अनुचित वातावरणात वावरतोय. आत्महत्येची कारणे जसे की – मानसिक आरोग्याच्या समस्या, मानसिक खेळांचे बळी ठरणे, एकटेपणा आणि कमकुवत होत चाललेले सामाजिक संबंध, अपयश, शिक्षण आणि करिअरचा दबाव, आर्थिक असुरक्षितता, फसवणूक, भीती, नातेसंबंध तुटणे, सामाजिक तुलना आणि डिजिटल दबाव, हिंसा, गैरवर्तन आणि भेदभाव, मादक पदार्थांचे सेवन किंवा वाईट व्यसन, खोटे देखावे करण्याची सवय, शरीरात किंवा मनात दीर्घकाळ राहणाऱ्या वेदना आणि आजार. अशा अनेक कारणांमुळे आत्महत्यांमध्ये सातत्याने वाढ झाली आहे. यात लवकरच सुधारणा करणे आवश्यक आहे.</div><div><br></div><div>जेव्हा आत्महत्या होते, तेव्हा केवळ एका व्यक्तीचा जीव जात नाही, तर त्या कुटुंबात, नातेवाईकांमध्ये, कार्यस्थळी, समाजात आणि संबंधित संपूर्ण समुदायामध्ये कायमस्वरूपी एक जागा रिकामी होते; तसेच सामाजिक, भावनिक आणि आर्थिक परिणाम होतात. आत्महत्या रोखण्यासाठी परस्पर संबंधांमध्ये सहानुभूतीपूर्वक संवादाला प्रोत्साहन देणे अत्यंत गरजेचे आहे. गैरसमज दूर करणे, समस्या सांगणे, मोकळेपणाने आपले म्हणणे मांडणे, सहानुभूती आणि सहकार्याचे वातावरण निर्माण करणे, या गोष्टी अत्यंत आवश्यक आहेत. सरकार आणि सामाजिक संस्थांनीही समाजात आनंददायक, सकारात्मक वातावरण टिकवून ठेवण्यासाठी अमूल्य भूमिका बजावली पाहिजे.</div><div><br></div><div>ज्या देशात किंवा समाजात अधिक समस्या आणि अडचणी असतात, तेथील वातावरणात राहणारे लोक अधिक आत्महत्या आणि गुन्हे करतात, कारण जगण्यासाठी अधिक संघर्षाचा सामना करावा लागतो. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या मानसिक आरोग्य अॅटलस २०२४ अहवालानुसार, वर्ष २०२१ मध्ये आत्महत्येमुळे ७,२७,००० मृत्यू झाले. तरुणांमध्ये मृत्यूचे तिसरे सर्वात मोठे कारण आत्महत्या हेच आहे. जागतिक स्तराच्या तुलनेत भारतात आत्महत्यांचे प्रमाण अधिक आहे. महाराष्ट्रातील शेतकरी वर्गाच्या आत्महत्या हा सर्वाधिक चिंतेचा विषय आहे. महाराष्ट्र सरकारच्या आकडेवारीनुसार, राज्यात वर्ष २०२३ मध्ये एकूण ६,६६९ शेतकरी आणि शेतमजुरांनी आत्महत्या केली, तर संपूर्ण भारतात १०,७८६ शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केली होती.</div><div><br></div><div>अनेक वेळा आपल्याला माहीत असते की, एखादी गोष्ट आपल्यासाठी नुकसानकारक आहे, तरीही आपण सुधारत नाही. पुष्कळदा छोट्या-छोट्या निरुपयोगी गोष्टींना अधिक महत्त्व दिले जाते, ज्याचा थेट वाईट परिणाम आपल्या आरोग्यावर होतो. आजकाल स्वतःला दुःख देण्यासाठी आपण स्वतःच अधिक जबाबदार आहोत. लवकर राग येणे, मनासारखे काम न झाल्यास आपला संयम गमावणे, इतरांना दोष देणे किंवा द्वेष करणे, इतरांवर आंधळा विश्वास ठेवणे, भावनांच्या भरात वाहून जाणे, स्वार्थ, लोभ, खोटा देखावा करणे आणि प्रतिकूल परिस्थितीतही तो देखावा कायम ठेवणे, समाधानाचा अभाव, सतत जीवनाच्या स्पर्धेत धावत राहणे, वाईट संगत, इतरांच्या आनंदात दुःखी होणे आणि दुःखात आनंदी होणे, मत्सर, लोकांकडून जास्त अपेक्षा ठेवणे, परावलंबी असणे, मानसिक खेळांचे बळी ठरणे, मेहनतीपासून दूर पळणे आणि शॉर्टकटचा अवलंब करणे अशा अनेक गोष्टी माणसाने स्वतःच निर्माण केलेल्या आहेत. माणूस इच्छित असल्यास या गोष्टींवर नियंत्रण ठेवून अधिक चांगले, आरोग्यदायी आणि समाधानी जीवन जगता येऊ शकते. आपल्या चुकांचे परिणामच अनेकदा आपल्याला आत्महत्येच्या विचारांपर्यंत घेऊन जातात. त्यामुळे असे काम किंवा वर्तन करावे, ज्यामुळे आपण अडचणी आणि चुकांपासून दूर राहू शकू.</div><div><br></div><div>इतरांवर लगेच विश्वास ठेवू नका, कोणावरही आंधळा विश्वास ठेवू नका. परिस्थितीनुसार आपल्या कामात परिवर्तनशीलता आणा, कौशल्ये शिका. गडद मनोवैज्ञानिक खेळ खेळणाऱ्या लोकांपासून दूर राहा. खोट्या देखाव्यापासून दूर राहा, व्यसनांपासून दूर राहा, वाईट संगत करू नका. पश्चात्ताप करण्यात वेळ वाया घालवू नका; आता काय चांगले करता येईल, याचा विचार करा. चांगल्या लोकांच्या संपर्कात राहा, जे प्रतिकूल परिस्थितीतही तुमची साथ देतील. आधुनिकता आणि सोशल मीडियाचे व्यसन लागू देऊ नका. कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी विचार करा, परिणामांचा अंदाज घ्या आणि त्यानंतर कृती करा. तीव्र राग, भावना किंवा जोशाच्या भरात अनुचित निर्णय घेण्यापासून दूर राहा. आधुनिक जीवनशैली मानवी जीवनासाठी शाप ठरत आहे, तिचे अंधानुकरण करू नका. समाधानी राहा, मेहनतीवर विश्वास ठेवा, आपल्या इच्छा इतरांवर लादू नका, दररोज स्वतःसाठी वेळ काढा, आरोग्यदायी छंदांना प्राधान्य द्या.</div><div><br></div><div>शारीरिक आणि मानसिक आरोग्याच्या तंदुरुस्तीसाठी दररोज व्यायाम करा. निसर्ग, पर्यावरण, पशू-पक्ष्यांचे संरक्षण आणि परोपकाराची भावना जागृत करा, असहाय्यांना मदत करा. आयुष्य नवचैतन्याने जगायचे आहे, केवळ वेळ घालवायचा नाही आहे. चारित्र्य जपा, आपल्या माणसांच्या प्रेमाची, भावनांची कदर करा आणि आपल्या अनमोल जीवनाचे मोल समजून घ्या. आपल्या कृतीमुळे कधीही कोणाला त्रास होऊ नये, अशा जीवनाचा निर्धार करा. जर आपण अनुचित काम करत नसू, तर लोक काय म्हणतील याचा विचार करू नका. कोणतेही काम छोटे-मोठे नसते. इतरांच्या आनंदात आनंदी होणे आणि इतरांच्या दुःखात त्यांच्या वेदना वाटून घेणे हीच माणुसकी आहे, हेच मानवाचे कर्तव्य आहे. अशा सवयी आणि वातावरणात जगणारी व्यक्ती नेहमी सकारात्मक ऊर्जेने ओतप्रोत असते, ती त्रास आणि अडचणींपासून पळून जात नाही, तर त्यांचा ठामपणे सामना करते. ती नेहमी शांत, सजग, समाधानी आणि प्रसन्न राहते आणि आपल्यालाही असेच जगायचे आहे.</div><div><br></div><div>लुई ब्रेल, अब्राहम लिंकन, फ्लोरेन्स नाइटिंगेल, महात्मा ज्योतिराव फुले, सावित्रीबाई फुले, थॉमस एडिसन, अलेक्झांडर ग्रॅहम बेल, मेरी क्युरी, डॉ. बी. आर. आंबेडकर, श्रीनिवास रामानुजन, चार्ली चॅप्लिन, नेल्सन मंडेला, मदर तेरेसा, ए. पी. जे. अब्दुल कलाम, दशरथ मांझी, बचेंद्री पाल, सिंधुताई सपकाळ, अरुणिमा सिन्हा, मलाला युसुफझाई, निक वुजिसिक, तुळशी गौडा, सोनम वांगचुक, मेरी कोम यांसारखे असंख्य लोक होऊन गेले आणि आजही आहेत, ज्यांनी प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करून संघर्षमय जीवनाला एक आदर्श बनविले आणि जगात मार्गदर्शक म्हणून प्रकाशमान झाले.</div><div><br></div><div>तणावामुळे हृदयविकाराचा झटका, पक्षाघात किंवा इतर गंभीर आजारांच्या समस्या वेगाने वाढत आहेत. कोणत्याही समस्येचा ताण घेऊ नका. तणाव व्यवस्थापनाची कला आपण आपल्या देशातील नेत्यांकडून शिकली पाहिजे. अतिसामान्य ग्रामीण व्यक्ती, साधारण कद-काठीचा, जवळजवळ अशिक्षित गरीब मजूर दशरथ मांझी यांनी कोणाच्याही मदतीशिवाय २२ वर्षांच्या अथक परिश्रमातून एकट्याने डोंगर कापून लोकांच्या सोयीसाठी रस्ता तयार केला. एवढ्या अडचणींमध्ये त्यांनी इतिहास घडविला, तर आपण आयुष्यात एवढ्या लवकर का हार स्वीकारायची? यश मिळेपर्यंत प्रयत्न सुरू ठेवा. आपल्या कामात छोटीशी मुंगीही कधी हार मानत नाही; मग आपण तर माणूस आहोत. आपला निर्धार आणि धैर्य बुलंद असेल तर आपणही नक्कीच जिंकू. अडचणी, अपयश किंवा दुःख आले, किंवा कधीही वाईट विचार त्रास देऊ लागले, तर एक गोष्ट लक्षात ठेवा की, जगात आपल्यापेक्षाही अधिक वाईट परिस्थितीत लोक जगत आहेत आणि वेळ थांबत नाही. काळ बदलतोच; आपलाही काळ बदलेल नक्कीच.</div><div><br></div><div><b>लेखक – डॉ. प्रितम भि. गेडाम</b></div><div><b>(महाराष्ट्र शासनाद्वारे पुरस्कृत लेखक)</b></div><div><b>ईमेल आयडी – prit00786@gmail.com</b></div>

जीवन पुन्हा नाही; उमेद, उत्साह आणि आनंदाने जगण्याची कला शिका(जागतिक आत्महत्या प्रतिबंध दिन विशेष – १० सप्टेंबर २०२६)

जीवन पुन्हा नाही; उमेद, उत्साह आणि आनंदाने जगण्याची कला शिका (जागतिक आत्महत्या प्रतिबंध दिन विशेष – १० सप्टेंबर २०२६) जीवनाचे मो...

भटक्या-विमुक्तांच्या हक्कांसाठी शिवसेना मैदानात; एकनाथ शिंदेंची ग्वाहीजन्मदाखला, रेशनकार्डासाठीचा संघर्ष थांबविण्याचा निर्धार; मुंबईत भव्य महोत्सवाचे आयोजन

pradesh 12:01:00

<div><b><div>
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEhbItkclnJedOA5xF7weH5D9W_mLykuFE5nspthhWFRjUtnpssDV_5tFeorKaNnIGQ4sUf8CcKMhYZ-OMnoNXzSzaQYasOhf8uAIKbqb5umUUehnK-_r0oTC6maLJfi1eougWBEpk7wwleeOp9fQzp4ZW_KPafqEuC38UqLwPwf4wKKBRE60kdcyc5VVHrx">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEhbItkclnJedOA5xF7weH5D9W_mLykuFE5nspthhWFRjUtnpssDV_5tFeorKaNnIGQ4sUf8CcKMhYZ-OMnoNXzSzaQYasOhf8uAIKbqb5umUUehnK-_r0oTC6maLJfi1eougWBEpk7wwleeOp9fQzp4ZW_KPafqEuC38UqLwPwf4wKKBRE60kdcyc5VVHrx" width="400">
  </a>
</div><br></b></div><div><b>भटक्या-विमुक्तांच्या हक्कांसाठी शिवसेना मैदानात; एकनाथ शिंदेंची ग्वाही</b></div><div><b>जन्मदाखला, रेशनकार्डासाठीचा संघर्ष थांबविण्याचा निर्धार; मुंबईत भव्य महोत्सवाचे आयोजन</b></div><div><b><br></b></div><div><b>मुंबई, दि. १ सप्टेंबर :</b></div><div><br></div><div>स्वातंत्र्यानंतरही तब्बल पाच वर्षे काटेरी कुंपणात अडकवून ठेवलेल्या भटक्या-विमुक्त समाजाला ३१ ऑगस्ट १९५२ रोजी बंधमुक्त करण्यात आले. मात्र, स्वातंत्र्याची ७५ वर्षांहून अधिक वर्षे उलटून गेल्यानंतरही जन्मदाखला, रेशनकार्ड यांसारख्या मूलभूत कागदपत्रांसाठी संघर्ष करावा लागत असेल, तर ही बाब निश्चितच अमानवीय आहे.</div><div><br></div><div> भटक्या-विमुक्त समाजाला त्यांचे घटनात्मक हक्क मिळवून देण्यासाठी राज्य सरकार कटिबद्ध असून, शिवसेना या लढ्यात पुढाकार घेईल, अशी ग्वाही उपमुख्यमंत्री तथा शिवसेना पक्षप्रमुख एकनाथ शिंदे यांनी सोमवारी दिली.</div><div><div>
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEgHab3Z3y92QxdC87gWboj-Sj-Xj0BYQeL6p9uuFNiUzP1rspeWbloe27yCFRWuqVN1NhKglqfyxU4kFlpYGgb9hpvaTb2_Ae8AS5xaJdiEJgOsH9n4TP52P0WW8hfvcSbScEbWLhgzOI3pXciyx61J8ajM2aMOlXvXin-Jorz9MnIoDvE29D3aVpox76Vz">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEgHab3Z3y92QxdC87gWboj-Sj-Xj0BYQeL6p9uuFNiUzP1rspeWbloe27yCFRWuqVN1NhKglqfyxU4kFlpYGgb9hpvaTb2_Ae8AS5xaJdiEJgOsH9n4TP52P0WW8hfvcSbScEbWLhgzOI3pXciyx61J8ajM2aMOlXvXin-Jorz9MnIoDvE29D3aVpox76Vz" width="400">
  </a>
</div><br></div><div>षण्मुखानंद सभागृहात मृद व जलसंधारण मंत्री संजय राठोड यांच्या पुढाकाराने ‘शिवसेना भटके-विमुक्त हक्क, न्याय आणि विकास परिषद’ आयोजित करण्यात आली होती. राज्याच्या कानाकोपऱ्यातून भटक्या-विमुक्त समाजातील ५२ जातींचे हजारो प्रतिनिधी या परिषदेसाठी मुंबईत दाखल झाले होते. वासुदेव, गोंधळी, पोतराज, वैदू, नंदीबैलवाले यांच्या पारंपरिक वेशभूषा आणि वाद्यांनी सभागृह परिसराला जणू लोकसंस्कृतीच्या उत्सवाचेच रूप आले होते.</div><div>शिंदे यांनी भाषणाची सुरुवात बंजारा भाषेत करून उपस्थितांची मने जिंकली. राज्यातील सुमारे दीड कोटी भटक्या-विमुक्त बांधवांच्या ५२ जातींना संजय राठोड यांच्या रूपाने नेतृत्व मिळाले आहे. ‘डीएनटी’चे (डीनोटीफाईड ट्राईब्ज) वादळ मुंबईत आले आहे. जगण्यासाठी तुम्हाला भटकंती करावी लागली; आता स्थिर जीवन मिळाले पाहिजे,’ असे सांगत शिंदे यांनी या समाजाच्या प्रश्नांवर सरकार गांभीर्याने काम करणार असल्याचे स्पष्ट केले.</div><div><br></div><div>संजय राठोड यांनी स्थापन केलेल्या ‘अखिल भारतीय शिव भटके-विमुक्त सेने’च्या माध्यमातून समाजाला हक्कांसाठी एकत्रित व्यासपीठ मिळाले आहे. घटनात्मक हक्क आणि अधिकार मिळवून देण्यासाठी शिवसेना ठामपणे उभी राहील, असा विश्वासही शिंदे यांनी व्यक्त केला.</div><div>लोककलेला जागतिक व्यासपीठ</div><div>भटक्या-विमुक्त समाजाच्या समृद्ध लोककला आणि हस्तकलेला जागतिक ओळख मिळावी, यासाठी मुंबईत पर्यटन विभागाच्या माध्यमातून विशेष महोत्सव आयोजित करण्यात येणार आहे. याबाबतचे आदेश उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी दिल्याची माहिती पर्यटन मंत्री शंभुराज देसाई यांनी परिषदेत दिली.</div><div><br></div><div>दरम्यान, परिषदेत शिंदे यांच्या हस्ते ‘शोध भाकरीचा’ या माहितीपटाचे सादरीकरण करण्यात आले. तसेच ‘डीएनटी पोर्टल’ आणि भटक्या-विमुक्त समाजातील ५२ जातींची माहिती देणाऱ्या पुस्तिकेचे प्रकाशनही करण्यात आले.</div><div>या कार्यक्रमास धाराशिव जिल्ह्यातून <span> सचिन राठोड , रवी महाराज राठोड, </span><span>आदित्य राठोड,</span></div><div><span>रामदास  पवार , बालाजी देवकर  दिलीप   पवार, शिवाजी मेघा पवार,</span><span> पवार संतोष ,</span><span>चंद्रकांत धनसिंग राठोड ,</span><span>नेताजी  राठोड ,</span><span>जीत शिवाजी राठोड ,</span><span>अंकुश गोपीनाथ पवार , विष्णु राठोड, विकास जाधव, पिंटु राठोड </span><span>आदीसह शेकडो जण सहभागी झाले होते.</span></div><div><br></div>

भटक्या-विमुक्तांच्या हक्कांसाठी शिवसेना मैदानात; एकनाथ शिंदेंची ग्वाहीजन्मदाखला, रेशनकार्डासाठीचा संघर्ष थांबविण्याचा निर्धार; मुंबईत भव्य महोत्सवाचे आयोजन

भटक्या-विमुक्तांच्या हक्कांसाठी शिवसेना मैदानात; एकनाथ शिंदेंची ग्वाही जन्मदाखला, रेशनकार्डासाठीचा संघर्ष थांबविण्याचा निर्धार; ...

थ्रो बॉलमध्ये कोल्हापूरचा डंका; धाराशिवच्या शंभूराजे मिटकरची झंझावाती कामगिरी

pradesh 20:15:00

<div><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEhgsszuwjT1XtErAn9udVZe_Xr-fYEFhXC_Vy3Pjb9wZ2ob8JBpj_WZCWIgAGjibPL6uGkYzLo3jQRlLvDTNShSbACV8H6kGnkrnsPHlcc2pvjYjNPcpmjJHqoz-f6QgBb7AQoiVsXk6w29cVp_YTZOQgHHyUAx7Ue4OzLcf94mu2q8bBTX12Hua7zgOIjv"><img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEhgsszuwjT1XtErAn9udVZe_Xr-fYEFhXC_Vy3Pjb9wZ2ob8JBpj_WZCWIgAGjibPL6uGkYzLo3jQRlLvDTNShSbACV8H6kGnkrnsPHlcc2pvjYjNPcpmjJHqoz-f6QgBb7AQoiVsXk6w29cVp_YTZOQgHHyUAx7Ue4OzLcf94mu2q8bBTX12Hua7zgOIjv" width="400"></a></div><div><div><br></div><div><br></div><div><br></div><div><br></div><div><b>थ्रो बॉलमध्ये कोल्हापूरचा डंका; शंभूराजे मिटकरची झंझावाती कामगिरी</b></div><div><b><br></b></div><div><b>नळदुर्ग, दि. २४ (एस. के. गायकवाड) :</b></div><div><br></div><div> बारामती येथे  दि.२२ ते २३  ऑगस्ट रोजी झालेल्या तिसऱ्या राज्यस्तरीय थ्रो बॉल स्पर्धेत कोल्हापूर जिल्ह्याच्या संघाने उपविजेतेपद पटकावून दमदार कामगिरीची नोंद केली. या यशात तुळजापूर तालुक्यातील वागदरीचा युवा खेळाडू शंभूराजे मिटकर याचा मोलाचा वाटा राहिला. राज्यस्तरीय व्यासपीठावर चमकदार खेळ करत शंभूराजेने वागदरीसह तुळजापूर व धाराशिव जिल्ह्याची मान उंचावली.</div><div><br></div><div>बारामती महा थ्रो बॉल असोसिएशनच्या वतीने या स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते. सह्याद्री विद्यानिकेतन, कोल्हापूर येथे शिक्षण घेणारा शंभूराजे शिक्षणासोबत क्रीडा क्षेत्रातही आपली वेगळी ओळख निर्माण करीत आहे. ग्रामीण भागातून आलेल्या या खेळाडूने राज्यस्तरीय स्पर्धेत आपल्या खेळातील कौशल्य, चपळाई आणि आत्मविश्वासाची छाप उमटवली.</div><div><br></div><div>सलग विजयांची मालिका; अंतिम फेरीत रंगला थरार</div><div><br></div><div>साखळी फेरीत कोल्हापूर संघाने धुळे, नागपूर, पुणे आणि नंदुरबार संघांवर मात करीत गटात अव्वल स्थान मिळविले. उपांत्यपूर्व फेरीत रत्नागिरीचा १५-८, १५-६ असा धुव्वा उडवला. त्यानंतर उपांत्य फेरीत पुणे शहराचा १५-८, १५-१२ असा पराभव करून कोल्हापूरने अंतिम फेरीत दिमाखात प्रवेश केला.</div><div>अंतिम सामन्यात सांगली आणि कोल्हापूर यांच्यात चुरशीची लढत झाली. पहिल्या सेटमध्ये सांगलीने १५-१२ अशी बाजी मारली. मात्र, कोल्हापूरने दुसऱ्या सेटमध्ये जोरदार पुनरागमन करीत १५-१३ असा विजय मिळवला. अखेरच्या निर्णायक संघर्षात सांगलीने बाजी मारत विजेतेपद पटकावले; तर कोल्हापूरला उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले.</div><div>वागदरीच्या शिरपेचात मानाचा तुरा!</div><div>शंभूराजे मिटकरच्या या राज्यस्तरीय कामगिरीमुळे वागदरीच्या शिरपेचात आणखी एक मानाचा तुरा खोवला गेला आहे. त्याच्या यशाबद्दल क्रीडाप्रेमी, ग्रामस्थ, शिक्षक व विविध स्तरांतून अभिनंदनाचा वर्षाव होत आहे. ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांनी शिक्षणाला क्रीडेची जोड देत राज्य व राष्ट्रीय पातळीवर झेप घ्यावी, यासाठी शंभूराजेची कामगिरी निश्चितच प्रेरणादायी ठरणार आहे.</div></div>

थ्रो बॉलमध्ये कोल्हापूरचा डंका; धाराशिवच्या शंभूराजे मिटकरची झंझावाती कामगिरी

थ्रो बॉलमध्ये कोल्हापूरचा डंका; शंभूराजे मिटकरची झंझावाती कामगिरी नळदुर्ग, दि. २४ (एस. के. गायकवाड) : बारामती येथे दि.२२ ते २३ ऑगस्ट रोजी...

चार कोटी ६१ लाखांतून नळदुर्ग भुईकोट किल्ल्याचे जतन-संवर्धन; तटबंदीला नवा साज, मुन्सिफ कोर्टची पडवी सागवानी

pradesh 13:07:00

<div><b><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEjIg-p61quVBj_nI8CCC2hfoG2yzYx9oA4K7dU71DlXCTab-OP3tlmWFdYMW45b62JNrngDyvye0EmqfTSptSrg3OC3Kc_AnbX_XZwuh0jVWxtRKUB2HhrFGaQZUQKhGf5-nkyLmOiDaSekRibNimtpRN56qz1KEyFTdNX9S_c8PFINPmkqOs6p-TPYb2pe" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEjIg-p61quVBj_nI8CCC2hfoG2yzYx9oA4K7dU71DlXCTab-OP3tlmWFdYMW45b62JNrngDyvye0EmqfTSptSrg3OC3Kc_AnbX_XZwuh0jVWxtRKUB2HhrFGaQZUQKhGf5-nkyLmOiDaSekRibNimtpRN56qz1KEyFTdNX9S_c8PFINPmkqOs6p-TPYb2pe" width="400">
  </a>
</div><br></b></div><div><b>चार कोटी ६१ लाखांतून नळदुर्ग भुईकोट किल्ल्याचे जतन-संवर्धन; तटबंदीला नवा साज, मुन्सिफ कोर्टची पडवी सागवानी</b></div><div><b><br></b></div><div><b>नळदुर्ग, दि. २१ ऑगस्ट : शिवाजी नाईक</b></div><div><br></div><div>ऐतिहासिक भुईकोट किल्ल्याला पुन्हा गतवैभव मिळवून देण्यासाठी जतन-संवर्धनाच्या कामाला वेग आला आहे. आमदार राणाजगजितसिंह पाटील यांच्या प्रयत्नातून राज्य पर्यटन विकास योजनेअंतर्गत तब्बल ४ कोटी ६१ लाख रुपयांच्या निधीतून पुरातत्त्व विभागाच्या माध्यमातून नळदुर्ग किल्ल्याच्या जतन व संवर्धनाचे काम गेल्या तीन महिन्यांपासून सुरू आहे. ऐतिहासिक वास्तूची मूळ रचना आणि बांधकामशैली कायम ठेवत पारंपरिक पद्धतीने काम केले जात असल्याने किल्ल्याच्या वैभवात पुन्हा भर पडणार आहे.</div><div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEho1qiaqjD1Q11GZ1OTiSm1VBFLGLCvbIgqLs4yqFsaTr-VYE8DzfWU1HFl9IBF31TeVjTF9CVhB0qjZU80yz4XtmxEm7qKFIve2Se36jsKU6-AlHzTTFKv6SQR3qon5Zg5u6P8XMaen0lXVe-nk5ogr_w12FIfx4bJcbZl8VzKIW3MAws_zH1ORz32NKIz" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEho1qiaqjD1Q11GZ1OTiSm1VBFLGLCvbIgqLs4yqFsaTr-VYE8DzfWU1HFl9IBF31TeVjTF9CVhB0qjZU80yz4XtmxEm7qKFIve2Se36jsKU6-AlHzTTFKv6SQR3qon5Zg5u6P8XMaen0lXVe-nk5ogr_w12FIfx4bJcbZl8VzKIW3MAws_zH1ORz32NKIz" width="400">
  </a>
</div><br></div><div>किल्ल्याच्या पूर्व बाजूची ढासळलेली तटबंदी सध्या संवर्धनाच्या केंद्रस्थानी आहे. जीर्ण झालेले दगड काळजीपूर्वक काढून त्याऐवजी नवीन दगडांचा वापर करून तटबंदीला मजबूत करण्यात येत आहे. विशेष म्हणजे, आधुनिक बांधकाम साहित्याचा वापर न करता पुरातत्त्व विभागाच्या नियमांनुसार पारंपरिक बांधकाम पद्धतीचा अवलंब केला जात आहे.</div><div><br></div><div>मुन्सिफ कोर्टला सागवानी पडवीचा नवा साज</div><div><br></div><div>किल्ल्यातील ऐतिहासिक मुन्सिफ कोर्टच्या दुरुस्तीचे कामही वेगाने सुरू आहे. जीर्ण झालेली जुनी पडवी काढून त्याच धर्तीवर सागवान लाकडाचा वापर करून आकर्षक नवीन पडवी उभारण्यात येत आहे. त्याचबरोबर बाह्य भिंतींचे पाईंटिंग, वॉटरप्रूफिंग आणि प्लास्टरचे कामही हाती घेण्यात आले आहे.</div><div><br></div><div>गुळपाणी-चुन्याच्या पारंपरिक मिश्रणाने संवर्धन</div><div><br></div><div>किल्ल्याच्या जतन-संवर्धनात आधुनिक सिमेंट-काँक्रीटला फाटा देत पारंपरिक बांधकाम तंत्राला प्राधान्य देण्यात आले आहे. वाळू, गुळपाणी, चुना, सुरक्षा व बेलपाणी आदींचे मिश्रण तयार करून त्याचा वापर तटबंदीच्या बांधकामासह पाईंटिंगच्या कामासाठी केला जात आहे. त्यामुळे किल्ल्याची ऐतिहासिक ओळख, वास्तुशैली आणि बांधकामाची वैशिष्ट्ये जपण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.</div><div><br></div><div>राजस्थान, झारखंड, मध्यप्रदेशातील कारागिरांची कसब</div><div>या महत्त्वाकांक्षी संवर्धन प्रकल्पावर तब्बल ८५ कामगार व कुशल कारागीर कार्यरत आहेत. राजस्थान, झारखंड, मध्यप्रदेश यासह विविध राज्यांतील अनुभवी कारागिरांचा कामात सहभाग आहे. ऐतिहासिक वास्तूंच्या पारंपरिक बांधकामशैलीचा अनुभव असलेल्या या कारागिरांकडून दगडांची रचना, तटबंदी आणि लाकडी काम अत्यंत बारकाईने केले जात आहे.</div><div><br></div><div>दोन वर्षांत किल्ल्याचा कायापालट</div><div><br></div><div>नळदुर्ग किल्ल्याच्या जतन व संवर्धनाचे संपूर्ण काम तब्बल दोन वर्षे चालणार आहे. काम पूर्ण झाल्यानंतर किल्ल्याची तटबंदी, ऐतिहासिक वास्तू आणि परिसराला नवा साज चढणार असून नळदुर्गच्या ऐतिहासिक वैभवात पुन्हा भर पडणार आहे. त्यामुळे पर्यटक, इतिहासप्रेमी आणि अभ्यासकांसाठी हा किल्ला आणखी आकर्षणाचे केंद्र ठरण्याची शक्यता आहे.</div><div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEg7gPtwKmgx6cyKZDNinW2J8Xd-wgqReNaCtlKZ14yVlTzOAyCc7bqof_wzRQGHZzw9njbrOn3SKGJEcZmMGejSgA7e_sN-9KpltDZTDfLoERgQpFyBIQ1GuSCgeXCMRImWRWIq7K7ZZtCpeOM8xlI2vqmMno-zgrBsAWYKGdNyrQ555r8c6pXM0ffa8d6u" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEg7gPtwKmgx6cyKZDNinW2J8Xd-wgqReNaCtlKZ14yVlTzOAyCc7bqof_wzRQGHZzw9njbrOn3SKGJEcZmMGejSgA7e_sN-9KpltDZTDfLoERgQpFyBIQ1GuSCgeXCMRImWRWIq7K7ZZtCpeOM8xlI2vqmMno-zgrBsAWYKGdNyrQ555r8c6pXM0ffa8d6u" width="400">
  </a>
</div><br></div>

चार कोटी ६१ लाखांतून नळदुर्ग भुईकोट किल्ल्याचे जतन-संवर्धन; तटबंदीला नवा साज, मुन्सिफ कोर्टची पडवी सागवानी

चार कोटी ६१ लाखांतून नळदुर्ग भुईकोट किल्ल्याचे जतन-संवर्धन; तटबंदीला नवा साज, मुन्सिफ कोर्टची पडवी सागवानी नळदुर्ग, दि. २१ ऑगस्ट...

स्वातंत्र्यदिनानिमित्त आरोग्य तपासणी शिबिराला उत्स्फूर्त प्रतिसाद

pradesh 15:51:00

<div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEiGoPDieqo4UmKBWeoAaLEhZAZPBVIi7tUHZkhtFVKuB8h8st_42xKzLBvo7j2xrtvmY4B1ADMsX_DUMB3CFDGx3o1u3rpyO4Jy3IkRFumeNj_TniU1fgqksgR7I9LcpuFymHjytsgj39ItY0DJ7pkwHWfZfjLMNTKWGYWDQTg3Hv9HgjvGEh1PCHgaFl2l" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEiGoPDieqo4UmKBWeoAaLEhZAZPBVIi7tUHZkhtFVKuB8h8st_42xKzLBvo7j2xrtvmY4B1ADMsX_DUMB3CFDGx3o1u3rpyO4Jy3IkRFumeNj_TniU1fgqksgR7I9LcpuFymHjytsgj39ItY0DJ7pkwHWfZfjLMNTKWGYWDQTg3Hv9HgjvGEh1PCHgaFl2l" width="400">
  </a>
</div><br></div><div><b>स्वातंत्र्यदिनानिमित्त आरोग्य तपासणी शिबिराला उत्स्फूर्त प्रतिसाद</b></div><div><br></div><div>कल्याण , दि.१६ ऑगस्ट: </div><div>अखिल भारतीय स्थानिक स्वराज्य संस्थेच्या (AIILSG) कल्याण विभागीय केंद्राच्या वतीने देशाचा ८०वा स्वातंत्र्यदिन उत्साहपूर्ण वातावरणात साजरा करण्यात आला. कल्याण (पूर्व) येथील कडोंमपा वॉर्ड क्र. ४ ‘जे’ कार्यालयाच्या दुसऱ्या मजल्यावर आयोजित या कार्यक्रमास विविध मान्यवरांची प्रमुख उपस्थिती होती.</div><div><br></div><div>या वेळी संस्थेचे मुख्य वित्तीय अधिकारी देवाशीष पंड्या, प्रभागाच्या नगरसेविका शितलताई मंढारी, विभागीय संचालक मारुती खोडके, तसेच डॉ. पुरुषोत्तम टिके व डॉ. विनीत शिंगारे यांची उपस्थिती होती.</div><div><br></div><div>संस्थेच्या शताब्दी वर्षानिमित्त तसेच स्वातंत्र्यदिनाचे औचित्य साधून भव्य आरोग्य तपासणी शिबिराचे आयोजन करण्यात आले होते. केंद्रातील विद्यार्थी आणि प्रभागातील नागरिकांनी शिबिराला उत्स्फूर्त प्रतिसाद दिला. यावेळी रक्तगट, रक्तदाब, हिमोग्लोबीन, रक्तातील साखर, बीएमआय आदी आरोग्यविषयक तपासण्या करण्यात आल्या. नागरिकांनी आपल्या आरोग्याची प्राथमिक माहिती जाणून घेतली. <span>कार्यक्रमात विद्यार्थ्यांनी देशभक्तीपर वक्तृत्व व गीतगायन सादर करून वातावरणात देशभक्तीची रंगत निर्माण केली.</span></div><div><span><br></span></div><div>कार्यक्रमाच्या यशस्वी आयोजनासाठी केंद्राचे कर्मचारी अनिल जाधव, संतोष पाटील, तानाजी पाटील व अजित चव्हाण यांनी परिश्रम घेतले. ओंकार नागरगोजे यांनी सूत्रसंचालन केले, तर अमोल सोनवणे यांनी आभार मानले.</div><div><br></div>

स्वातंत्र्यदिनानिमित्त आरोग्य तपासणी शिबिराला उत्स्फूर्त प्रतिसाद

स्वातंत्र्यदिनानिमित्त आरोग्य तपासणी शिबिराला उत्स्फूर्त प्रतिसाद कल्याण , दि.१६ ऑगस्ट: अखिल भारतीय स्थानिक स्वराज्य संस्थेच्या...

एआयच्या युगात ग्रंथालयांचा विकास आणि वास्तविकतेतील अंतर(राष्ट्रीय ग्रंथालयाध्यक्ष दिन विशेष

pradesh 08:24:00

<div><b><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEjs3wkuj3zCyepNPt58B0IovUEte4a7cy9wJsms3qEujLpdF4-AWnIaFRbvds49qEPOMgWpqGn3b4Lb8u2KPY9viy68VCEUBbn_vh-c6GcF5Jn80__-A37VfGwxcOQYa1dLbbXY1TIkXcwm7kPfkwzL1qGizUDIV4XDL5bvNsaSA5V-b3EDIIAKDaQO0xc2" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEjs3wkuj3zCyepNPt58B0IovUEte4a7cy9wJsms3qEujLpdF4-AWnIaFRbvds49qEPOMgWpqGn3b4Lb8u2KPY9viy68VCEUBbn_vh-c6GcF5Jn80__-A37VfGwxcOQYa1dLbbXY1TIkXcwm7kPfkwzL1qGizUDIV4XDL5bvNsaSA5V-b3EDIIAKDaQO0xc2" width="400">
  </a>
</div><br></b></div><div><b>एआयच्या युगात ग्रंथालयांचा विकास आणि वास्तविकतेतील अंतर</b></div><div><b>(राष्ट्रीय ग्रंथालयाध्यक्ष दिन विशेष – १२ ऑगस्ट २०२६)</b></div><div><b><br></b></div><div><div><b>लेखक – डॉ. प्रितम भि. गेडाम</b></div><div><b>(महाराष्ट्र शासनाद्वारे पुरस्कृत लेखक)</b></div><div><b>ईमेल आयडी – prit00786@gmail.com</b></div></div><div><br></div><div>शिक्षणाला उन्नत बनविण्यात ग्रंथालयांचे मुख्य योगदान असते, कारण ग्रंथालये ज्ञानरूपी केंद्र म्हणून सतत प्रज्वलित राहतात. एकेकाळी आपल्या देशात नालंदा, तक्षशिला यांसारखी समृद्ध विद्यापीठे होती, जिथली ग्रंथालये त्यांच्या विशाल समृद्धी आणि भव्यतेसाठी जगप्रसिद्ध होती आणि जगभरातून विद्यार्थी येथे ज्ञानप्राप्तीसाठी येत असत. आजच्या आधुनिक युगात तंत्रज्ञानाचा वापर केल्याशिवाय कोणतेही क्षेत्र विकसित होऊ शकत नाही, सर्वांना उन्नत आणि सुविधाजनक कार्यप्रणालीची आवश्यकता आहे. जागतिक स्तरावर सर्वत्र वेगाने माहितीचा विस्फोट होत आहे. ती माहिती योग्य स्तरावर अचूक स्वरूपात तिच्या वापरकर्त्यापर्यंत कमी वेळेत पोहोचविणे अत्यंत आवश्यक असते, हेच कार्य नवीन तंत्रज्ञानाद्वारे ग्रंथालये उत्कृष्ट स्वरूपात करतात. मुद्रित भौतिक पुस्तके, साहित्य यांची जागा आता वेगाने डिजिटल आणि ऑनलाइन संग्रह घेत आहेत. आज जगभरातील माहिती आणि वाचनसाहित्य केवळ एका क्लिकवर उपलब्ध आहे, त्यामुळे पारंपरिक ग्रंथालयेही डिजिटल होत आहेत. </div><div><br></div><div>परंतु आजही देशातील बहुतांश ग्रंथालये आपली दुरवस्थेची कहाणी सांगताना दिसतात. बहुतांश ग्रंथालयांमध्ये कौशल्यपूर्ण कर्मचाऱ्यांची मोठी कमतरता आहे, योग्य आणि नवनवीन वाचनसाहित्य नाही, योग्य देखभाल नाही, संसाधनांची कमतरता आहे, मूलभूत सुविधाही नाहीत, अनेक ग्रंथालयांच्या इमारती भग्नावस्थेत पोहोचल्या आहेत. निधीचा अभाव ही तर नेहमीचीच समस्या आहे. अशा ग्रंथालयांमध्ये असलेले मौल्यवान साहित्यसंग्रह मोठ्या प्रमाणात नष्ट होत आहेत. अशा परिस्थितीत ग्रंथालये आपल्या उद्दिष्टपूर्तीपासून दिवसेंदिवस दूर जात आहेत. अशावेळी सर्वात मोठ्या लोकसंख्येसाठी प्रगत डिजिटल ग्रंथालय हे केवळ एक स्वप्न बनून राहते. देशातील अनेक राज्य सरकारांकडून अनुदानित सार्वजनिक ग्रंथालयांतील कर्मचाऱ्यांच्या अत्यंत कमी वेतनाची समस्या अनेक दशकांपासून कायम आहे. महाराष्ट्र राज्य सरकारकडून अनुदानित बहुतांश शाळा आणि कनिष्ठ महाविद्यालयांच्या ग्रंथालयांमध्ये कुशल कर्मचारीच नाहीत, अनेक दशकांपासून पदभरती झालेली नाही; अनेक वरिष्ठ महाविद्यालयांचीही हीच परिस्थिती आहे. आता जर देशात सर्वत्र अशी समस्या दिसणार असेल, तर प्रगत ग्रंथालयांचे स्वप्न किती टक्के लोकसंख्येच्या वाट्याला वास्तवात येऊ शकेल?</div><div><br></div><div>केंद्र सरकारद्वारे संचालित शिक्षण संस्था, विद्यापीठे, महागडी खासगी संस्थाने ग्रंथालये विकसित करण्यावर भर देत आहेत. सध्या काही राज्ये आणि महानगरपालिकांनीही डिजिटल ग्रंथालयांच्या निर्मितीत सहभाग दिला आहे, परंतु हे अत्यंत कमी आहे. सर्वात मोठी लोकसंख्या म्हणजेच ग्रामीण, मागास भाग आणि आर्थिक मदतीअभावी असलेले क्षेत्र अत्यंत खराब स्थितीत आहेत. नवीन शिक्षण प्रणाली २०२० नुसार, शाळांना विकसित आणि सुविधासंपन्न बनविण्यासाठी मूलभूत सुविधा, विज्ञान प्रयोगशाळा, ग्रंथालय, संगणक कक्ष, सर्व विषयांचे तज्ज्ञ शिक्षक आणि कौशल्यपूर्ण कर्मचारी प्रत्येक शाळेत आवश्यक मानले गेले आहेत. नीती आयोगाच्या अहवालानुसार, सन २०१७-१८ ते २०२२-२३ दरम्यान देशातील ९२ हजार सरकारी शाळा बंद झाल्या. एक लाखांहून अधिक शाळा एका शिक्षकाच्या भरवशावर आहेत, तर ७९९३ शाळांमध्ये एकही विद्यार्थी नाही. प्राथमिक शाळेत प्रवेश घेणाऱ्या सुमारे ४० टक्के विद्यार्थ्यांना कधीच इयत्ता १२ वीपर्यंत पोहोचता येत नाही. अशा प्रकारे आपण देशभरात समान गुणवत्तेची राष्ट्रीय स्तरावरील शिक्षणव्यवस्थेचे योग्य व्यवस्थापन कसे प्रस्थापित करू शकू आणि जागतिक स्तरावरील शिक्षण धोरणाशी कशा प्रकारे समन्वय साधू शकू?</div><div><br></div><div>जगभरातील छोटे-छोटे देश आपल्या प्रगत तंत्रज्ञानाच्या बळावर विकसित आहेत. प्रत्येक नवीन तंत्रज्ञान आपल्याला नवी कौशल्ये, विकासाची रणनीती, सकारात्मक-नकारात्मक परिणाम आणि प्रगतीचा मार्ग दाखवते. जर तंत्रज्ञानाचे कौशल्यपूर्ण योग्य व्यवस्थापन केले, तर आपण जागतिक स्तरावरील सुविधासंपन्न केंद्रांची निर्मिती करू शकतो. आजच्या काळात कृत्रिम बुद्धिमत्ताही आपल्याला हीच संधी देत आहे की, एआयचा वापर आपल्या कार्यक्षेत्राला अधिक चांगले कसे बनवता येईल, ज्यामुळे वाचकांना उत्तम सेवांचा लाभ त्वरित मिळेल. हा लाभ देशातील प्रत्येक ग्रंथालयातील प्रत्येक वाचकापर्यंत सहज पोहोचला पाहिजे. एआय तंत्रज्ञान ग्रंथालय सेवांना अधिक प्रभावी आणि वापरकर्ताकेंद्रित बनवत आहे. एआय हा ग्रंथालयाध्यक्षाचा पर्याय नसून, त्याची कार्यकौशल्यता आणि कार्यक्षमता वाढविणारे एक शक्तिशाली सहाय्यक साधन आहे.</div><div><br></div><div>ग्रंथालयात एआय वाचकांच्या विषयानुसार योग्य वाचनसाहित्याचा शोध, मार्गदर्शन आणि संशोधन विषयाचे विश्लेषण करून सूचना, संशोधनातील अंतर, साहित्य समीक्षा, प्रगत शोध प्रणाली, सूचीकरणात वेळेची बचत, मानवी चुका कमी करणे, जलद माहिती पुनर्प्राप्ती, संसाधनांचे अधिक चांगले संघटन, दुर्मिळ पुस्तकांचे दीर्घकालीन संरक्षण, बहुभाषिक माहिती सेवा, मागणीनुसार उत्कृष्ट वाचनसाहित्य संग्रह विकास, मजबूत ग्रंथालय प्रशासन, साहित्यिक चोरीची ओळख, संस्थात्मक ज्ञान व्यवस्थापन, माहिती साक्षरतेला प्रोत्साहन यांसह ग्रंथालयातील प्रत्येक विभाग आणि कार्यात एआय मदतगार ठरत आहे. तसेच एआयच्या नकारात्मक पैलूही न विसरता आपण सकारात्मक काम केले, तर वेळ, पैसा, पुस्तकसंग्रह आणि ज्ञानाचा अचूक वापर होईल आणि प्रत्येक वाचकापर्यंत त्याचे उत्कृष्ट साहित्य योग्य वेळी पोहोचेल आणि हेच ग्रंथालयाचे उद्दिष्ट आहे.</div><div><br></div><div>एक अनुभव सांगत आहे. काही वेळापूर्वी माझ्या आलेखाचे एका वाचकाचा, महाराष्ट्र राज्यातील खानदेश क्षेत्रातील ग्रामीण भागातील एका वृद्ध व्यक्तीचा मला फोन आला. ते गावातील तरुणांसाठी अनेक वर्षांपासून एक छोटेसे ग्रंथालय चालवत आहेत. त्यांनी आपली परिस्थिती आणि ग्रंथालयाची वास्तविकता सांगत आपली समस्या माझ्यासमोर मांडली. त्यांनी सांगितले की, ते ८३ वर्षीय पेन्शनधारक आहेत आणि पेन्शनच्या निधीवरच ग्रंथालय चालवतात; सरकारकडून किंवा लोकांकडूनही कोणतीही मदत मिळत नाही. पेन्शनही इतकी कमी आहे की, स्वतःचा उदरनिर्वाह मोठ्या अडचणीने करून ग्रंथालयासाठी काही वर्तमानपत्रेच खरेदी करू शकतात. पुस्तके खरेदी करण्यासाठी काहीही पैसे शिल्लक राहत नाहीत. गावातील लोकसंख्याही गरीब वर्गातील आहे. ग्रंथालयात अभ्यास करणारे विद्यार्थी आणि स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणारे तरुणच अधिक येतात; आसपासच्या गावांमध्येही इतर कोणतेही ग्रंथालय नाही. पुढे त्यांनी सांगितले की, गावातील तरुणांची शेवटची आशा हेच ग्रंथालय आहे. या ग्रंथालयाला सरकारी अनुदान मिळावे यासाठी त्यांनी खूप प्रयत्न केले, परंतु त्यांना कोणतेही यश मिळाले नाही. बोलता बोलता भावूक होऊन ते रडू लागले आणि म्हणाले की, "त्यांच्या निधनानंतर हे ग्रंथालय कायमचे बंद होईल," जे या स्थानिक तरुणांच्या अभ्यासाचा एकमेव आधार आहे.</div><div><br></div><div>ग्रंथालयांच्या विकासासाठी राज्य सरकारच्या योजना, केंद्र सरकारद्वारे संचालित योजना, याशिवाय स्थानिक प्रशासन, आमदार, खासदार आणि नेत्यांकडूनही सहाय्य निधी प्राप्त होतो. काही सेवाभावी संस्था, श्रीमंत समाजसेवी व्यक्तीही मदत करतात. इफ्ला, युनेस्को यांसारखे अनेक आंतरराष्ट्रीय संघही ग्रंथालय विकासात सहकार्य करतात. परंतु गांभीर्याने विचार करण्याचा विषय असा आहे की, आपल्या देशात, समाजात, आजूबाजूला अनेक दशकांपासून अशी असंख्य ज्ञानरूपी ग्रंथालये आहेत, जी नष्ट होण्याच्या उंबरठ्यावर पोहोचली आहेत; अनेक तर नष्टही झाली आहेत, परंतु आजही त्यांच्यापर्यंत योग्य मदत पोहोचू शकलेली नाही. प्रगत तंत्रज्ञान आणि मजबूत शिक्षणप्रणालीचा लाभ प्रत्येक स्तरातील, प्रत्येक वर्गातील व्यक्तीपर्यंत कोणत्याही अडथळ्याशिवाय पोहोचला पाहिजे, तेव्हाच सर्वांगीण विकास होऊ शकेल. प्रत्येक ग्रंथालयाच्या विकासासाठी पुरेसा निधी, प्रगत संसाधने, उत्तम वाचनसंग्रह, उत्कृष्ट देखभाल आणि उच्चशिक्षित कौशल्यपूर्ण कर्मचारी असले पाहिजेत. अन्यथा शिक्षणाचे ज्ञानस्रोत केंद्र अर्थात ग्रंथालयांच्या विकासातील एआय तंत्रज्ञानरूपी ज्ञानसेवा मर्यादित वाचकवर्गापुरतीच राहू नये, जी शैक्षणिक गुणवत्तेतील दरी वाढविण्याचे एक साधन ठरू शकते.</div><div><br></div><div><br></div>

एआयच्या युगात ग्रंथालयांचा विकास आणि वास्तविकतेतील अंतर(राष्ट्रीय ग्रंथालयाध्यक्ष दिन विशेष

एआयच्या युगात ग्रंथालयांचा विकास आणि वास्तविकतेतील अंतर (राष्ट्रीय ग्रंथालयाध्यक्ष दिन विशेष – १२ ऑगस्ट २०२६) लेखक – डॉ. प्रितम ...

वन्यजीव जगतील तरच मानव जीवन वाचणार (आंतरराष्ट्रीय व्याघ्र दिन विशेष – २९ जुलै २०२६) लेखक - डॉ. प्रितम भि. गेडाम

pradesh 08:33:00

<div><b>  <div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEiGgphmL9izZI4gvnaZFkLf8HVciscNiUOw4RQNHju3KyxcQ1S6seCZHf-anXJFbO7ghiKZFS6ItwY6PCaGqLj0lB71oxFGIaeY5xC00dyywFSUN-Ai-unm84VsjrWit8PzcCTQJoMRYq3w-JH2d7O_7eS_QWac0lkhgvsGdv3HXV6dAW3nUeN8yR33Xd5i" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEiGgphmL9izZI4gvnaZFkLf8HVciscNiUOw4RQNHju3KyxcQ1S6seCZHf-anXJFbO7ghiKZFS6ItwY6PCaGqLj0lB71oxFGIaeY5xC00dyywFSUN-Ai-unm84VsjrWit8PzcCTQJoMRYq3w-JH2d7O_7eS_QWac0lkhgvsGdv3HXV6dAW3nUeN8yR33Xd5i" width="400">
  </a>
</div></b></div><div><b>वन्यजीव जगतील तरच मानव जीवन वाचणार (आंतरराष्ट्रीय व्याघ्र दिन विशेष – २९ जुलै २०२६)</b></div><div><div><div><div><div dir="ltr"><div dir="ltr"><p> <b>लेखक - डॉ. प्रितम भि. गेडाम</b></p><p align="right"><br></p><p>पृथ्वीवरील प्रत्येक जीव आपल्या स्वतंत्र अस्तित्वाने आणि वैशिष्ट्यपूर्ण भूमिकेद्वारे नैसर्गिक समतोल राखण्यासाठी महत्त्वपूर्ण योगदान देतो. अन्नसाखळीतील प्रत्येक घटक आवश्यक आहे, कारण एखाद्या एका जीवाचेही असंतुलन संपूर्ण परिसंस्थेवर परिणाम करू शकते. आजच्या काळात मनुष्याला वगळता इतर सर्व जीव निसर्गसंवर्धनात आपली भूमिका पार पाडत आहेत. स्वच्छ हवा, शुद्ध पाणी आणि पुरेसे अन्न हे सर्वांच्या जीवनासाठी आवश्यक असून ते फक्त पर्यावरण निरोगी आणि संतुलित असेल तरच उपलब्ध होऊ शकते. सूक्ष्मजीव माती सुपीक बनवतात, तर पक्षी आणि वन्यप्राणी बियांचा प्रसार करून नवीन वनस्पती व जंगलांच्या वाढीस मदत करतात. जंगलातील जीव सुरक्षित राहिले तर जंगल हिरवेगार राहते, ऋतुचक्र संतुलित राहते, जलस्रोत सुरक्षित राहतात आणि नैसर्गिक संसाधनांचे संरक्षण होते. त्यामुळे प्रदूषण कमी होते, रोगांचा धोका घटतो आणि जीवनमान अधिक चांगले होते. प्रत्यक्षात वन्यजीव हे निसर्गाचे खरे रक्षक आहेत, कारण पर्यावरणीय समतोल राखण्यात त्यांची अत्यंत महत्त्वाची भूमिका असते. मनुष्याशिवाय निसर्ग स्वतःला पुन्हा वेगाने सावरू शकतो; परंतु निसर्गाशिवाय मानवजीवनाची कल्पनाही अशक्य आहे. त्यामुळे निसर्ग आणि वन्यजीवांचे संरक्षण करणे ही आपली सर्वात मोठी जबाबदारी आहे.</p><p><br></p><p>प्रत्येक सजीवाला आपल्या नैसर्गिक अधिवासात जगण्याचा अधिकार आहे. मात्र, गेल्या काही दशकांमध्ये वाढलेल्या मानवी हस्तक्षेपामुळे वन्यजीव आणि मानव यांच्यातील संघर्ष मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. या संघर्षात दोघांनाही जीवितहानीचा सामना करावा लागतो. स्वातंत्र्यपूर्व काळात राजे-महाराजे आणि इंग्रजांनी मोठ्या प्रमाणावर शिकार केल्यामुळे अनेक वन्यप्राण्यांची संख्या अत्यंत कमी झाली. अनेक प्रजाती कायमस्वरूपी नामशेष झाल्या. वन्यजीवांची झपाट्याने घटणारी संख्या रोखण्यासाठी सरकारने विविध कायदे केले आहेत. आयआयटी बॉम्बे आणि सस्त्रा विद्यापीठातील संशोधकांच्या संशोधनानुसार, २०१५ ते २०१९ या कालावधीत देशात प्रत्येक १ चौ.कि.मी. जंगलवाढीच्या बदल्यात सुमारे १८ चौ.कि.मी. जंगल नष्ट झाले. नैसर्गिक, दाट आणि जुनी जंगले झपाट्याने नाहीशी होत आहेत. हीच परिस्थिती कायम राहिली तर त्या जंगलांमध्ये राहणाऱ्या वन्यजीवांचे अस्तित्व गंभीर संकटात येईल.</p><p><br></p><p>देशात वाढत्या शहरीकरणामुळे पारंपरिक शेती कमी होत आहे. शहराजवळच्या खेडोपाडी काँक्रीटची जंगले उभी राहत असून नैसर्गिक जंगले आकुंचन पावत आहेत आणि मानवी हालचाली सातत्याने वाढत आहेत. जंगलाजवळ निसर्गाच्या सानिध्यात फार्महाऊस उभारण्याचा कल वाढला आहे. विकासाच्या नावाखाली जंगलातून महामार्ग बांधले जात आहेत तसेच जंगलतोड करून उत्खनन सुरू आहे. यामुळे वन्यजीवांचे नैसर्गिक अधिवास थेट नष्ट होत आहेत आणि वर्षानुवर्षे नैसर्गिक आपत्तींची तीव्रता वाढत आहे.</p><p><br></p><p>ज्या जंगलांमध्ये वाघ राहतात, तेथील परिसंस्था अधिक समृद्ध आणि संतुलित असते. वाघ हा केवळ एक वन्यप्राणी नसून संपूर्ण जंगलाचा संरक्षक आहे. त्याच्या अस्तित्वासाठी विशाल, सुरक्षित आणि मानवी हस्तक्षेपापासून मुक्त अधिवास आवश्यक असतो. अशा अधिवासांचे संरक्षण केल्याने असंख्य वन्यप्राणी, वनस्पती, सूक्ष्मजीव आणि संपूर्ण जैवविविधता सुरक्षित राहते. वाघ शाकाहारी प्राण्यांची संख्या नियंत्रित ठेवतो, त्यामुळे वनस्पतींचा अतिवापर टळतो आणि नैसर्गिक समतोल अबाधित राहतो. सुरक्षित जंगले अधिक प्रमाणात कार्बन शोषून घेतात आणि हवामान बदलाचे दुष्परिणाम कमी करण्यास मदत करतात. तसेच दाट जंगले पावसाच्या पाण्याचा प्रवाह नियंत्रित करून पुराची तीव्रता कमी करतात आणि कोट्यवधी लोकांना गोड्या पाण्याचा पुरवठा करतात. त्यामुळे वाघ आणि त्यांच्या अधिवासाचे संरक्षण म्हणजे संपूर्ण पर्यावरणाचे संरक्षण होय. हे संरक्षण मानवजीवन, शेती, जलस्रोत आणि भावी पिढ्यांसाठी अत्यंत आवश्यक आहे.</p><p>दरवर्षी २९ जुलै रोजी "आंतरराष्ट्रीय व्याघ्र दिन" साजरा केला जातो. या दिवसाचा उद्देश संकटग्रस्त मोठ्या मांजरांच्या प्रजाती आणि त्यांच्या नैसर्गिक अधिवासाच्या संरक्षणाबाबत जनजागृती करणे हा आहे. वाघ हा भारताचा राष्ट्रीय प्राणी आहे. "वाघ वाचवा, जंगल वाचवा, निसर्ग वाचवा" हा संदेश याच कारणासाठी दिला जातो, कारण वाघ टिकले तरच आपणही सुरक्षित राहू. ही बाब प्रत्येकाने समजून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. ग्लोबल टायगर फोरमच्या माहितीनुसार, जगभरातील जंगलांमध्ये केवळ ५,६६० वाघ शिल्लक आहेत. राष्ट्रीय व्याघ्र संवर्धन प्राधिकरण यांच्या "भारतातील वाघांची स्थिती: सह-भक्षक आणि भक्ष्य – २०२२" या अहवालानुसार त्यापैकी ३,६८२ वाघ भारतात आढळतात. दरवर्षी रस्ते अपघात, शेतांमधील विजेचा धक्का, उघड्या विहिरीत पडणे आणि अवैध शिकारीमुळे असंख्य वन्यजीवांचा अकाली व दुर्दैवी मृत्यू होतो. विदर्भ (महाराष्ट्र) येथील वृत्तपत्रांमध्ये विशेषतः वाघांच्या मृत्यूच्या घटना वारंवार प्रसिद्ध होत असतात. सातत्याने वाढणारे वाघांचे मृत्यू हे गंभीर चिंतेचे कारण आहे. गेल्या सहा महिन्यांत महाराष्ट्रात २४ वाघांचा मृत्यू झाला आहे. तसेच २०२५ मध्ये मध्यप्रदेशात ५४ वाघांचा, तर महाराष्ट्राचे वनमंत्री गणेश नाईक यांच्या माहितीनुसार महाराष्ट्रात ४१ वाघांचा मृत्यू झाला.</p><p>वर्ल्ड वाईड फंड फॉर नेचर यांच्या माहितीनुसार प्रत्येक वाघाच्या अंगावरील पट्ट्यांचा नमुना वेगळा असतो, जसा प्रत्येक माणसाच्या बोटांच्या ठशांचा नमुना वेगळा असतो. मादी वाघीण आपल्या पिल्लांशी संवाद साधण्यासाठी कानामागील पांढऱ्या खुणांचा संकेत म्हणून वापर करते. जगातील निम्म्याहून अधिक वाघ भारतात आढळतात, ही आपल्या देशाच्या समृद्ध जैवविविधतेची मोठी साक्ष आहे. वाघ गुरगुरणे, डरकाळी फोडणे, कण्हणे, फुत्कार काढणे आणि धापा टाकण्यासारख्या विविध आवाजांद्वारे संवाद साधतात. शास्त्रज्ञांच्या मते वाघ सुमारे २० लाख वर्षांपासून पृथ्वीवर अस्तित्वात आहेत. मात्र, गेल्या शंभर वर्षांत मानवी हस्तक्षेप, जंगलतोड आणि अवैध शिकारीमुळे त्यांच्या संख्येत सुमारे ९७ टक्क्यांची घट झाली आहे. त्यामुळे त्यांना संकटग्रस्त प्रजाती मानले जाते. आजही अवैध शिकार हा त्यांच्या अस्तित्वासमोरील सर्वात मोठा धोका आहे. वर्ल्ड वाईड फंड फॉर नेचर आशियामध्ये त्यांच्या संवर्धनासाठी सातत्याने कार्यरत आहे. २०१६ मध्ये काही भागांत वाघांची संख्या वाढल्याची नोंद झाली असली, तरी दक्षिण-पूर्व आशियात त्यांची संख्या अजूनही घटत आहे.</p><p>मनुष्यासारख्या बुद्धिमान प्राण्याकडे आज कायदेशीर अधिकार, प्रगत तंत्रज्ञान, प्रसारमाध्यमे, शासनव्यवस्था, न्यायव्यवस्था, सोशल मीडिया, नातेवाईक, मित्रपरिवार आणि समाज असे अनेक आधार उपलब्ध आहेत. तरीसुद्धा उच्चशिक्षित आणि जागरूक असूनही अनेक प्रसंगी माणूस स्वतःला असहाय्य आणि फसवला गेल्यासारखे अनुभवतो. स्वतःच्या समस्यांच्या निराकरणासाठी सरकारी कार्यालये, लोकप्रतिनिधी आणि न्यायालयांचे उंबरठे झिजवूनही अनेकदा त्याला समाधानकारक न्याय मिळत नाही. पावसाळ्यात पूर, उन्हाळ्यात दुष्काळ, उष्णतेची लाट आणि पाण्याची टंचाई, हिवाळ्यात धुके, हायपोथर्मिया तसेच विविध नैसर्गिक आपत्ती अशा संकटांना मानवालाही सामोरे जावे लागते. सर्व प्रकारच्या सुविधा उपलब्ध असूनही जर माणूस अशा परिस्थितीत हतबल होत असेल, तर त्याच्या तुलनेत वन्यप्राण्यांची अवस्था किती कठीण असेल, याची कल्पनाही करणे अवघड आहे.</p><p>क्षणभर मुक्या वन्यजीवांच्या दृष्टीकोनातून विचार करून पाहूया. त्यांना माणसाकडून कोणतीही अपेक्षा नसते. त्यांना केवळ निसर्गाकडून अन्न आणि पाण्याची गरज असते. मानवी हस्तक्षेप नसल्यास निसर्ग सर्व सजीवांचे पालनपोषण करण्यास पूर्णपणे सक्षम आहे. मग आपणच वन्यजीवांना त्रास देत आहोत का? की वन्यजीव आपल्याला त्रास देत आहेत? वाढत्या मानव–वन्यजीव संघर्षाला नेमके जबाबदार कोण? या प्रश्नांचा वेळेवर, संवेदनशीलतेने आणि सखोलपणे विचार करणे आज अत्यंत आवश्यक आहे. वन्यजीवांचे संरक्षण ही केवळ शासनाची जबाबदारी नसून प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य आहे. जंगलांचे संवर्धन, नैसर्गिक अधिवासांचे संरक्षण, अवैध शिकारीला आळा, पर्यावरणपूरक विकास आणि निसर्गाविषयी संवेदनशील दृष्टिकोन स्वीकारल्याशिवाय मानव आणि वन्यजीव यांच्यातील समतोल कायम राहू शकणार नाही. वन्यजीव टिकले तरच जंगले टिकतील, जंगले टिकली तरच पर्यावरण सुरक्षित राहील आणि पर्यावरण सुरक्षित राहिले तरच मानवजातीचे भविष्य सुरक्षित राहील. म्हणूनच – "वन्यजीव वाचवा, निसर्ग वाचवा आणि मानवजातीचे अस्तित्व सुरक्षित ठेवा."</p><p align="right"><b>लेखक – डॉ. प्रीतम भी. गेडाम</b></p><p align="right"><b>ईमेल आयडी: </b><a href="mailto:prit00786@gmail.com" rel="noreferrer" target="_blank"><b>prit00786@gmail.com</b></a></p><div><br></div></div></div></div></div><div></div></div></div>

वन्यजीव जगतील तरच मानव जीवन वाचणार (आंतरराष्ट्रीय व्याघ्र दिन विशेष – २९ जुलै २०२६) लेखक - डॉ. प्रितम भि. गेडाम

वन्यजीव जगतील तरच मानव जीवन वाचणार (आंतरराष्ट्रीय व्याघ्र दिन विशेष – २९ जुलै २०२६) लेखक - डॉ. प्रितम भि. गेडाम पृथ्वीवरील ...

BLO नियुक्तीबाबत शिक्षण संचालकांचे स्पष्ट निर्देश; शिक्षकांच्या अध्यापनावर परिणाम होऊ देऊ नका

pradesh 08:05:00

<div><b><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEhmKUuoH5NaelYL0uX7pAdJqr3Yx_E-BU9LE0oVMoYyQJvpTAuLCpqVR_oEs-R_zMVfvR83tRVbtD8DvhVY99SljU-FHhjgq4mbzxbSlO-mUpYoh9JRplSs3fc5lKx4S7xW3vqRAJ2ErP1mAXTilMnxZmYMYeAZy4_p_3-zoqkrm-cK0jECWSnWb7xr5hTT" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEhmKUuoH5NaelYL0uX7pAdJqr3Yx_E-BU9LE0oVMoYyQJvpTAuLCpqVR_oEs-R_zMVfvR83tRVbtD8DvhVY99SljU-FHhjgq4mbzxbSlO-mUpYoh9JRplSs3fc5lKx4S7xW3vqRAJ2ErP1mAXTilMnxZmYMYeAZy4_p_3-zoqkrm-cK0jECWSnWb7xr5hTT" width="400">
  </a>
</div><br></b></div><div><b>BLO नियुक्तीबाबत शिक्षण संचालकांचे स्पष्ट निर्देश; शिक्षकांच्या अध्यापनावर परिणाम होऊ देऊ नका</b></div><div><br></div><div>मुंबई, दि. ८ जुलै :</div><div><br></div><div>राज्यात सुरू असलेल्या विशेष सघन मतदार यादी पुनरीक्षण (Special Intensive Revision–SIR) मोहिमेसाठी शिक्षकांची मतदान केंद्रस्तरीय अधिकारी (BLO) म्हणून नियुक्ती करण्यात येत असली, तरी त्यांच्या नियमित अध्यापन कार्यावर कोणताही परिणाम होणार नाही, याची दक्षता घेण्याचे स्पष्ट निर्देश शिक्षण संचालक (माध्यमिक व उच्च माध्यमिक) यांनी दिले आहेत.</div><div><br></div><div>या संदर्भात शिक्षण संचालक डॉ. महेश पालकर यांनी राज्यातील सर्व विभागीय शिक्षण उपसंचालक, शिक्षणाधिकारी, प्रशासन अधिकारी व संबंधित यंत्रणांना आदेश जारी केले आहेत. भारत निवडणूक आयोगाच्या निर्देशानुसार राबविण्यात येणाऱ्या विशेष सघन मतदार यादी पुनरीक्षण कार्यक्रमात शिक्षकांची BLO म्हणून नियुक्ती करण्यात येत आहे. मात्र, या जबाबदारीमुळे विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणात अडथळा निर्माण होणार नाही, यासाठी शाळांनी योग्य नियोजन करावे, असे आदेशात नमूद करण्यात आले आहे.</div><div><br></div><div>आदेशानुसार, BLO म्हणून नियुक्त करण्यात आलेल्या शिक्षकांचे शैक्षणिक कामकाज सलगपणे पूर्ण होईल, अशा पद्धतीने त्यांचे वेळापत्रक तयार करावे. ३० जुलै २०२६ पर्यंत शिक्षकांच्या अध्यापनाचे नियोजन करून उर्वरित वेळेत BLO ची जबाबदारी पार पाडण्याची व्यवस्था करावी, असे निर्देश देण्यात आले आहेत.</div><div>तसेच, ज्या शिक्षकांची BLO म्हणून नियुक्ती झालेली नाही, त्यांच्यावर अतिरिक्त प्रशासकीय कामांचा बोजा टाकू नये. संबंधित शिक्षकांना शैक्षणिक व इतर आवश्यक कामात सहकार्य करावे आणि शाळा प्रमुखांनी अंतर्गत नियोजनाद्वारे अध्यापन सुरळीत ठेवावे, असेही आदेशात स्पष्ट करण्यात आले आहे.</div><div><br></div><div>शिक्षण संचालकांनी सर्व संबंधित अधिकाऱ्यांना या सूचनांची काटेकोर अंमलबजावणी करण्याचे निर्देश दिले असून, करण्यात आलेल्या कार्यवाहीचा अनुपालन अहवाल विहित नमुन्यात शासनाकडे सादर करण्यास सांगितले आहे.</div><div>या आदेशामुळे शिक्षकांवर BLO ची जबाबदारी असली तरी विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणावर परिणाम होणार नाही, यासाठी शासनाने स्पष्ट भूमिका घेतल्याचे मानले जात आहे.</div><div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEhF2S2nvb8201YIlL9eUUWrAMWcvXthzD6RIDzxv-PCpzo323hHkYhK4yFMbUOB21oRzCLJo4IKzTYwF2seByuTS_bTK0WcriOV6jDaEcL6idjTr_cbEy69T8fGHSrTzi6vr7qeBs0Gi_jyNGjTRbTy4pahN-r5Y-cR1D4fzUutvGKQKkvIDOuce6QeSFVc" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEhF2S2nvb8201YIlL9eUUWrAMWcvXthzD6RIDzxv-PCpzo323hHkYhK4yFMbUOB21oRzCLJo4IKzTYwF2seByuTS_bTK0WcriOV6jDaEcL6idjTr_cbEy69T8fGHSrTzi6vr7qeBs0Gi_jyNGjTRbTy4pahN-r5Y-cR1D4fzUutvGKQKkvIDOuce6QeSFVc" width="400">
  </a>
</div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEioHnreKBfkhVUU4G0Zixh4m1fjdCKJAwRI4UfjtZXIkHMOMpBzBePAqIPjCBa1695Sw2xhnAm2PHzZxseJ9R5shwIpMjGY5jcd9IzzkpHlSrSjz-gw0iCHMiM55pS8H8n9uUpnFz9chcLG3JdWpd-gLsc0yEjopNMiy0c12nQr2s9D2L2ZW5qfrtZIvweW" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEioHnreKBfkhVUU4G0Zixh4m1fjdCKJAwRI4UfjtZXIkHMOMpBzBePAqIPjCBa1695Sw2xhnAm2PHzZxseJ9R5shwIpMjGY5jcd9IzzkpHlSrSjz-gw0iCHMiM55pS8H8n9uUpnFz9chcLG3JdWpd-gLsc0yEjopNMiy0c12nQr2s9D2L2ZW5qfrtZIvweW" width="400">
  </a>
</div><br><br></div>

BLO नियुक्तीबाबत शिक्षण संचालकांचे स्पष्ट निर्देश; शिक्षकांच्या अध्यापनावर परिणाम होऊ देऊ नका

BLO नियुक्तीबाबत शिक्षण संचालकांचे स्पष्ट निर्देश; शिक्षकांच्या अध्यापनावर परिणाम होऊ देऊ नका मुंबई, दि. ८ जुलै : राज्यात सुरू अ...

🌧️ जांभूळ आख्यानाचा 'सीझन ऑफ'; पावसानेच फॉरवर्ड मेसेज धुऊन काढले! 😄

pradesh 07:49:00

<h2><strong><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEigXThOJnkYutUu7pweAyMPoi6rQvyQjLpKKbODzUyGVs7jjbmSTgv5cx51D8cLZTEup42bpdRIlNl_l7kmkonVGxxonOGaaGPnAcQHumt1TZEm0-1iuHg_Fb1dhQMxpLfWGc097iqnf4ZKSANyInVXrTLn51DiIQ0dXRZcgZDzuoNZVmOarrCoC0qSuTwm" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEigXThOJnkYutUu7pweAyMPoi6rQvyQjLpKKbODzUyGVs7jjbmSTgv5cx51D8cLZTEup42bpdRIlNl_l7kmkonVGxxonOGaaGPnAcQHumt1TZEm0-1iuHg_Fb1dhQMxpLfWGc097iqnf4ZKSANyInVXrTLn51DiIQ0dXRZcgZDzuoNZVmOarrCoC0qSuTwm" width="400">
  </a>
</div><br></strong></h2><h2><strong>🌧️ जांभूळ आख्यानाचा 'सीझन ऑफ'; पावसानेच फॉरवर्ड मेसेज धुऊन काढले! 😄</strong></h2><p>काही दिवसांपूर्वी व्हॉट्सॲपवर एकच चर्चा होती...</p><p><strong>"जांभूळ भरपूर आली म्हणजे दुष्काळ पक्का!"</strong><br><strong>"अल निनो आलाय... आता पावसाची अपेक्षाच नको!"</strong></p><p>असे मेसेज इतक्या आत्मविश्वासाने फिरत होते की, हवामान विभागालाच कदाचित विचारावंसं वाटलं असेल, <em>"आमची गरज तरी आहे का?"</em> 😄</p><p>पण निसर्गाने मात्र वेगळंच उत्तर दिलं...</p><p>मुंबई, पुणे आणि कोकणात मुसळधार पावसाने दमदार हजेरी लावली. नद्या भरल्या, रस्ते जलमय झाले आणि पावसानेच अनेक "फॉरवर्ड तज्ज्ञांचे" अंदाज वाहून नेले!</p><p>आता फक्त एकच प्रश्न...</p><p><strong>"जांभूळ आख्यान", "दुष्काळ निश्चित" आणि "अल निनो म्हणजे पाऊस संपला" म्हणणारे व्हॉट्सॲप विद्यापीठाचे हवामानतज्ज्ञ सध्या कोणत्या ढगाखाली आसरा घेत आहेत?</strong> 😄☔</p><p><strong>तात्पर्य :</strong><br>फॉरवर्ड मेसेजपेक्षा अधिकृत हवामान अंदाजावर विश्वास ठेवा. कारण निसर्गाला व्हॉट्सॲप युनिव्हर्सिटीचा अभ्यासक्रम लागू होत नाही!</p>

🌧️ जांभूळ आख्यानाचा 'सीझन ऑफ'; पावसानेच फॉरवर्ड मेसेज धुऊन काढले! 😄

🌧️ जांभूळ आख्यानाचा 'सीझन ऑफ'; पावसानेच फॉरवर्ड मेसेज धुऊन काढले! 😄 काही दिवसांपूर्वी व्हॉट्सॲपवर एकच चर्चा होती... ...

उजनी-भीमा प्रदूषणाचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर; सुराज्य अभियानाचा संतप्त सवाल; प्रदूषण रोखले नाही तर तीव्र जनआंदोलनाचा इशारा

pradesh 16:29:00

<div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEi1SZTxTV92-ji-eufylvdxQN5cM74kshxhgFB4uHkjB_4dLDNEvArBoCe7Xkwi6htSEPbH6H9hvGQDieS1iFRILEgJEzTYeQBLCAqbeEQP-5AYsF3ChnCDUY8gzfDbPBf539jEYUcb9R1fxPrBidCkcWCkvUYJ-Sa0dpCn3770PDv_vUxA5-367twXilJs" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEi1SZTxTV92-ji-eufylvdxQN5cM74kshxhgFB4uHkjB_4dLDNEvArBoCe7Xkwi6htSEPbH6H9hvGQDieS1iFRILEgJEzTYeQBLCAqbeEQP-5AYsF3ChnCDUY8gzfDbPBf539jEYUcb9R1fxPrBidCkcWCkvUYJ-Sa0dpCn3770PDv_vUxA5-367twXilJs" width="400">
  </a>
</div><br></div><div><b>उजनी-भीमा प्रदूषणाचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर; राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाची तीन स्मरणपत्रे, तरीही कृती अहवाल नाही; सुराज्य अभियानाचा संतप्त सवाल; प्रदूषण रोखले नाही तर तीव्र जनआंदोलनाचा इशारा</b></div><div><br></div><div><b>सोलापूर, दि. २ जुलै: </b></div><div><br></div><div>उजनी जलाशय आणि भीमा नदीतील वाढते प्रदूषण लाखो नागरिकांच्या आरोग्य, पिण्याचे पाणी, शेती आणि पर्यावरणासाठी गंभीर धोका ठरत असताना संबंधित यंत्रणांची उदासीनता चिंताजनक असल्याचा आरोप सुराज्य अभियानाने केला आहे. राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने सलग तीन वेळा स्मरणपत्रे पाठवूनही महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळ आणि संबंधित विभागांनी अद्याप कृती अहवाल सादर न केल्याबद्दल अभियानाने तीव्र नाराजी व्यक्त केली.</div><div><br></div><div>सोलापूर येथे झालेल्या पत्रकार परिषदेत अधिवक्ता चंद्रशेखर वारद, हिंदू जनजागृती समितीचे राजन बुणगे आणि सुराज्य अभियानाचे जिल्हा समन्वयक दत्तात्रय पिसे यांनी हा मुद्दा उपस्थित केला. त्यांनी सांगितले की, उजनी जलाशय हा सोलापूर शहरासह परिसरातील लाखो नागरिकांच्या पिण्याच्या पाण्याचा प्रमुख स्रोत असून भीमा नदी ही जीवनवाहिनी आहे. मात्र घरगुती आणि औद्योगिक सांडपाणी प्रक्रिया न करता नदीत सोडले जात असल्याने जलप्रदूषण धोकादायक पातळीवर पोहोचले आहे.</div><div><br></div><div>केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या (CPCB) २०२५ च्या अहवालानुसार महाराष्ट्रात तब्बल ५४ प्रदूषित नदीपट्टे नोंदविण्यात आले आहेत. देशात ही सर्वाधिक संख्या असून भीमा नदीचा विठ्ठलवाडी ते टाकळी हा पट्टा 'प्रायोरिटी-२' या अतिप्रदूषित श्रेणीत समाविष्ट करण्यात आला आहे. त्यामुळे हा प्रश्न केवळ सोलापूरपुरता मर्यादित नसून राज्याच्या सार्वजनिक आरोग्याशी निगडित असल्याचे अभियानाने स्पष्ट केले.</div><div>सर्वोच्च न्यायालयाने २०१७ मध्ये प्रक्रिया न केलेले सांडपाणी नदीत सोडण्यास बंदी घालून सर्व स्थानिक स्वराज्य संस्था व उद्योगांना सांडपाणी प्रक्रिया प्रकल्प उभारणे बंधनकारक केले होते. मात्र आजही पुणे, पिंपरी-चिंचवड आणि सोलापूर परिसरातून प्रक्रिया न केलेले सांडपाणी भीमा नदीत सोडले जात असल्याचा आरोप करण्यात आला.</div><div><br></div><div>राष्ट्रीय हरित लवादाच्या आदेशानुसार जलगुणवत्तेची संपूर्ण माहिती सार्वजनिक करणे आवश्यक असतानाही केवळ BOD चाच नव्हे तर COD, हेवी मेटल्स आणि इतर विषारी घटकांचा तपशील नागरिकांपासून लपविला जात असल्याचा आरोपही करण्यात आला.</div><div>बॉम्बे नॅचरल हिस्टरी सोसायटी (BNHS) च्या अभ्यासानुसार उजनी जलाशयातील गाळात जड धातू व रासायनिक प्रदूषकांचे प्रमाण वाढत असून त्याचा परिणाम जलचर, स्थलांतरित पक्षी, शेती आणि मानवी आरोग्यावर होत असल्याचे अभियानाने सांगितले. अशा परिस्थितीत राज्य शासनाने उजनीतील गाळ शेतकऱ्यांना सुपीक माती म्हणून देण्याचा निर्णय घेतला असला तरी त्याची वैज्ञानिक तपासणी न करता तो वापरणे धोकादायक ठरू शकते, असा इशारा देण्यात आला.</div><div><br></div><div>सुराज्य अभियानाने या विषयावर सुमारे दोन हजार पानांच्या कागदपत्रांच्या आधारे राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाकडे याचिका दाखल केली आहे. आयोगाने राज्याच्या आरोग्य विभागासह महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळाला कृती अहवाल सादर करण्याचे निर्देश दिले. मात्र तीन वेळा स्मरणपत्रे पाठवूनही अहवाल न आल्याने प्रशासनाच्या कार्यपद्धतीवर गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाल्याचे अभियानाने म्हटले.</div><div>यावेळी प्रदूषण नियंत्रणासाठी CPCB च्या शिफारशींची तातडीने अंमलबजावणी, नदीतील सांडपाण्यावर पूर्ण प्रक्रिया, जलगुणवत्तेचा मूळ डेटा सार्वजनिक करणे, स्वतंत्र तज्ज्ञांकडून गाळाची तपासणी, उजनी परिसरातील नागरिकांच्या रक्तातील हेवी मेटल्सची चाचणी तसेच निष्काळजी अधिकाऱ्यांवर कारवाई करण्याची मागणी करण्यात आली.</div><div>मागण्यांकडे दुर्लक्ष झाल्यास राज्यव्यापी जनआंदोलन छेडून संबंधित शासकीय यंत्रणांविरोधात कायदेशीर लढा अधिक तीव्र करण्यात येईल, असा इशारा सुराज्य अभियानाने दिला.</div><div><br></div>

उजनी-भीमा प्रदूषणाचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर; सुराज्य अभियानाचा संतप्त सवाल; प्रदूषण रोखले नाही तर तीव्र जनआंदोलनाचा इशारा

उजनी-भीमा प्रदूषणाचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर; राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाची तीन स्मरणपत्रे, तरीही कृती अहवाल नाही; सुराज्य अभियानाचा...

शिवसेनेच्या डिएनटी राष्ट्रीय नेतेपदी कॅबिनेट मंत्री संजय राठोड यांची नियुक्ती

pradesh 08:29:00

<div><div>
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEhF8427vqdO1lQQgjJk7YjiRYDYPKBFv_3kHumzWJj-ud5CgB8Ie0A--rUOL_iOEfi25V8M_9eCZPZJ8cp3KBpMoeukQ0sRwfA7HXV7ZT-lwm1PEFrtm1yZy-YUGiNCWBlQmoIh5ZbHfZAH8UZ4ZHixtN7B3gKK9LH26cITwThNSeoIwjCv4LEGJRnchb5g">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEhF8427vqdO1lQQgjJk7YjiRYDYPKBFv_3kHumzWJj-ud5CgB8Ie0A--rUOL_iOEfi25V8M_9eCZPZJ8cp3KBpMoeukQ0sRwfA7HXV7ZT-lwm1PEFrtm1yZy-YUGiNCWBlQmoIh5ZbHfZAH8UZ4ZHixtN7B3gKK9LH26cITwThNSeoIwjCv4LEGJRnchb5g" width="400">
  </a>
</div><br></div><div><b>शिवसेनेच्या  डिएनटी राष्ट्रीय नेतेपदी संजय राठोड यांची नियुक्ती; राज्यभरासह देशातील विमुक्त-भटक्या समाजाची संघटनात्मक जबाबदारी; उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांचे नियुक्तीपत्र</b></div><div><br></div><div><b>मुंबई/नळदुर्ग, दि. २९ जुन : </b></div><div><br></div><div>शिवसेना पक्षाने विमुक्त व भटक्या जमाती समाजामध्ये संघटनात्मक बळकटीसाठी महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलत राज्याचे मृद व जलसंधारण खात्याचे कॅबीनेट मंत्री ना.</div><div> संजय  राठोड यांची 'विमुक्त व भटक्या जमाती  राष्ट्रीय नेते' म्हणून नियुक्ती केली आहे. महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री तथा शिवसेनेचे  नेते  ना.एकनाथ शिंदे यांनी याबाबतचे अधिकृत नियुक्तीपत्र दिले आहे.</div><div><br></div><div>शिवसेनाप्रमुख स्वर्गीय  बाळासाहेब ठाकरे यांच्या आशीर्वादाने तसेच पक्षाच्या विचारधारेप्रती असलेली निष्ठा, समाजकार्यातील उल्लेखनीय योगदान आणि संघटनात्मक क्षमतेची दखल घेत ही नियुक्ती करण्यात आल्याचे पत्रात नमूद करण्यात आले आहे.</div><div><br></div><div>संजय राठोड यांच्याकडे पश्चिम विदर्भातील शिवसेना संघटन विस्ताराची जबाबदारी कायम ठेवत राज्य आणि देशभरातील विमुक्त व भटक्या जमाती समाजामध्ये शिवसेनेचे संघटन उभारणे, विस्तार करणे आणि अधिक सक्षम बनविण्याची महत्त्वपूर्ण जबाबदारी सोपविण्यात आली आहे.</div><div>यासोबतच डीएनटी समाजाच्या सामाजिक, शैक्षणिक, आर्थिक आणि राजकीय सक्षमीकरणासाठी विशेष प्रयत्न करणे, समाजाला मुख्य प्रवाहाशी जोडणे तसेच त्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी सातत्याने कार्य करणे हीदेखील त्यांची प्रमुख जबाबदारी राहणार आहे.</div><div>नियुक्तीपत्रात उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी संजय राठोड यांच्या नेतृत्वावर पूर्ण विश्वास व्यक्त करत, त्यांच्या अनुभव आणि कार्यक्षमतेच्या जोरावर राज्यासह देशभरातील विमुक्त-भटक्या समाजामध्ये शिवसेनेची संघटनात्मक ताकद अधिक वाढेल, असा विश्वास व्यक्त केला आहे.</div><div><br></div><div>तसेच शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे आणि आनंद दिघे यांच्या विचारांची प्रेरणा घेऊन पक्ष विस्तारासाठी सर्वांना सोबत घेत समर्पित भावनेने कार्य करण्याचे आवाहनही करण्यात आले आहे.</div><div><br></div><div>या नियुक्तीमुळे विमुक्त व भटक्या जमाती समाजातील शिवसेनेच्या संघटनात्मक कार्याला नवी दिशा मिळणार असून, समाजाच्या विविध प्रश्नांना राष्ट्रीय स्तरावर प्रभावीपणे वाचा फोडण्यास बळ मिळेल, अशी प्रतिक्रिया शिवसैनिक आणि डीएनटी समाजातील कार्यकर्त्यांकडून व्यक्त होत आहे.</div><div><br></div><div><div>
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEh-zGR8yPFgRnhKkI5W5SNsht4pZW4ZpMiFmNo8tdanXbU8Wy0p5NZe4te68AdAqSieqknDYeMzRLifzWzIM9tTZ8HG-Qdo0h4xjkPQi0A1BrX6qIY3yUXPdtQXJs1uBI-IaT4zpCbk4pActdN9HgHqx9AZBSiLEJWSw7bb-WCCj-XSctctiMMgBWDYFHKt">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEh-zGR8yPFgRnhKkI5W5SNsht4pZW4ZpMiFmNo8tdanXbU8Wy0p5NZe4te68AdAqSieqknDYeMzRLifzWzIM9tTZ8HG-Qdo0h4xjkPQi0A1BrX6qIY3yUXPdtQXJs1uBI-IaT4zpCbk4pActdN9HgHqx9AZBSiLEJWSw7bb-WCCj-XSctctiMMgBWDYFHKt" width="400">
  </a>
</div><br></div>

शिवसेनेच्या डिएनटी राष्ट्रीय नेतेपदी कॅबिनेट मंत्री संजय राठोड यांची नियुक्ती

शिवसेनेच्या डिएनटी राष्ट्रीय नेतेपदी संजय राठोड यांची नियुक्ती; राज्यभरासह देशातील विमुक्त-भटक्या समाजाची संघटनात्मक जबाबदारी; ...

फुटाफुटीच्या युगात... ढग मात्र एकदिलाने!" 🌧️😄पावसाची ओढ...

pradesh 07:16:00

<p></p><div>
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEgYCZLzZhLqWnpAVWNC5XAG9SL9EuS_UJvsRDBf-rfwFjmz9Empqkq6w0DG1kIc35Xz6Oj-jJLhvdiCzKmk5_YJlWkvkvFo9ogcnBfxWOSZo5IfZpGVq4l3N2YZ4OBatru9tLCkK-KS8HvYBQvoMP-u0bBO2R0laUhoVrXQs2OurdupLJ3FaijiZwlk4zf9">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEgYCZLzZhLqWnpAVWNC5XAG9SL9EuS_UJvsRDBf-rfwFjmz9Empqkq6w0DG1kIc35Xz6Oj-jJLhvdiCzKmk5_YJlWkvkvFo9ogcnBfxWOSZo5IfZpGVq4l3N2YZ4OBatru9tLCkK-KS8HvYBQvoMP-u0bBO2R0laUhoVrXQs2OurdupLJ3FaijiZwlk4zf9" width="400">
  </a>
</div><br><p></p>
<p>"<b>फुटाफुटीच्या युगात... ढग मात्र एकदिलाने!" 🌧️😄</b></p>
<p><b>पावसाची ओढ...! ☁️</b>🌧️</p><p><br>
"अरे आमदार फुटले, खासदार फुटले, राजकीय पक्ष फुटले, परीक्षेचे पेपर फुटले... पण रे बाबा, तुझे ढग आमच्यावर कधी फुटणार?"</p>
<p>सध्या राज्यात फुटण्याचा हंगामच सुरू आहे. कुठे पक्ष फुटतात, कुठे नेते फुटतात, कुठे आघाड्या फुटतात तर कुठे प्रश्नपत्रिका फुटतात. पण ज्याची खरी गरज आहे ते ढग मात्र "फुटण्याऐवजी" फक्त फिरत आहेत!</p><p><br>
शेतकरी रोज आकाशाकडे पाहतो. हवामान खात्याच्या अंदाजावर विश्वास ठेवायचा की देवाच्या भरवशावर राहायचं, हा त्याच्यासमोरचा मोठा प्रश्न आहे. मोबाईलवर "उद्या मुसळधार पाऊस" असा मेसेज येतो आणि दुसऱ्या दिवशी सूर्यनारायण हसतच उगवतात.</p><p><br>
राजकारणात एका रात्रीत समीकरणे बदलतात, पण पावसाचे समीकरण मात्र काही केल्या जुळत नाही. ढग येतात, गडगडाट करतात, वीज चमकवतात, आशा दाखवतात आणि मग एखाद्या नेत्यासारखे आश्वासन देऊन निघून जातात.<br>
गावातील शेतकरी मनोमन म्हणतो,<br>
"अरे ढगा, तुला पक्षांप्रमाणे फुटायचे असेल तर फुट, पेपरांप्रमाणे फुटायचे असेल तर फुट, पण आता तरी आमच्या शिवारावर फुट! कारण तुझ्या एका सरीची किंमत हजार भाषणांपेक्षा जास्त आहे."<br>
आता जनतेची एकच मागणी आहे— "राजकीय घडामोडी थांबल्या तरी चालतील, पण पावसाच्या घडामोडी सुरू होऊ द्या!"</p>
<p><b>काव्यांजली</b></p>

फुटाफुटीच्या युगात... ढग मात्र एकदिलाने!" 🌧️😄पावसाची ओढ...

" फुटाफुटीच्या युगात... ढग मात्र एकदिलाने!" 🌧️😄 पावसाची ओढ...! ☁️ 🌧️ "अरे आमदार फुटले, खासदार फुटले, राजकीय...

पंढरपूर विठ्ठल मूर्तीवरील रासायनिक लेपनास वारकरी संघटनांचा विरोधमूर्तीला हानी झाल्यास फौजदारी कारवाईचा इशारा

pradesh 21:54:00

<div><b><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEif5hYqI3DlzZxbYYE9llVtkzqTaJiVlZYbe-yUL0A6DOIPkaXBu2LkC_DwxbpWCt4diO6JV1SOBt09MkSAM6uCrBgNH9Qh_5P9DebC6uH2ru9OXylMne2F_5S9rAgjAg5Xriq7qvpJrcICuxrl8DSxeYzEiTo83ZSm8NkOtm60rpOQ-LXU-Ijqr3EfaByY" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEif5hYqI3DlzZxbYYE9llVtkzqTaJiVlZYbe-yUL0A6DOIPkaXBu2LkC_DwxbpWCt4diO6JV1SOBt09MkSAM6uCrBgNH9Qh_5P9DebC6uH2ru9OXylMne2F_5S9rAgjAg5Xriq7qvpJrcICuxrl8DSxeYzEiTo83ZSm8NkOtm60rpOQ-LXU-Ijqr3EfaByY" width="400">
  </a>
</div><br></b></div><div><b>पंढरपूर विठ्ठल मूर्तीवरील रासायनिक लेपनास वारकरी संघटनांचा विरोध</b></div><div><b>मूर्तीला हानी झाल्यास फौजदारी कारवाईचा इशारा</b></div><div><br></div><div><b>पंढरपूर, दि. १७ : </b></div><div><br></div><div>पंढरपूर येथील श्री विठ्ठल-रुक्मिणी मूर्तीवर २३ व २४ जून रोजी प्रस्तावित रासायनिक वज्रलेपन प्रक्रियेला वारकरी संप्रदाय व महाराष्ट्र मंदिर महासंघाने तीव्र विरोध दर्शविला आहे. मूर्तीवर रासायनिक लेपन केल्यास तिच्या नैसर्गिक संरचनेला धोका निर्माण होऊ शकतो, असा दावा संघटनांनी केला आहे.</div><div><br></div><div>पत्रकार परिषदेत महासंघाचे राष्ट्रीय संघटक सुनील घनवट यांनी सांगितले की, कोरोना काळात करण्यात आलेल्या लेपनानंतर पुन्हा काही वर्षांतच लेपनाची गरज भासणे ही प्रक्रिया अपयशी ठरल्याचे दर्शविते. संत-महंत व तज्ज्ञांना विश्वासात न घेता ही प्रक्रिया राबविल्यास राज्यभर जनआंदोलन उभारण्यात येईल, असा इशाराही त्यांनी दिला.</div><div><br></div><div>मूर्तीला कोणतीही हानी झाल्यास मंदिर समिती व पुरातत्त्व विभागाविरोधात न्यायालयीन लढा तसेच फौजदारी गुन्हे दाखल करण्याचा इशारा वारकरी संघटनांनी दिला आहे. यासंदर्भातील निवेदन मुख्यमंत्री, उपमुख्यमंत्री, जिल्हाधिकारी व मंदिर समितीकडे सादर करण्यात आले आहे.</div><div>यावेळी ह.भ.प. रामकृष्ण हनुमंत महाराज वीर, प्रसाद पंडित, चंद्रकांत रमणशेट्टी, विनोद रसाळ व राजन बुणगे उपस्थित होते.</div>

पंढरपूर विठ्ठल मूर्तीवरील रासायनिक लेपनास वारकरी संघटनांचा विरोधमूर्तीला हानी झाल्यास फौजदारी कारवाईचा इशारा

पंढरपूर विठ्ठल मूर्तीवरील रासायनिक लेपनास वारकरी संघटनांचा विरोध मूर्तीला हानी झाल्यास फौजदारी कारवाईचा इशारा पंढरपूर, दि. १७ : ...

गांधींच्या सेवाग्राम आश्रमात तीन दिवसीय नशाबंदी मंडळाच्या संघटकांची संवाद, समन्वय व वार्षिक नियोजन बैठक संपन्न

pradesh 17:28:00

<div><b><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEhra8brTpbwSf8AosHDhbzIAQLQ-hCcxw9f6DD5tW7vqYAbYltLmLfoV105E63EBTE54jI9t4j9jT1aQZuWLvtZWQ6ynhG6WUl6OGnY56gnIRhBLwyKYU_Bd4L4UZCqGXljC9ft2-WorlK_vcghvkHLo8DmL98H4m1dQLvgZslEgRlafDZsHbFd0GFNirpN" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEhra8brTpbwSf8AosHDhbzIAQLQ-hCcxw9f6DD5tW7vqYAbYltLmLfoV105E63EBTE54jI9t4j9jT1aQZuWLvtZWQ6ynhG6WUl6OGnY56gnIRhBLwyKYU_Bd4L4UZCqGXljC9ft2-WorlK_vcghvkHLo8DmL98H4m1dQLvgZslEgRlafDZsHbFd0GFNirpN" width="400">
  </a>
</div><br></b></div><div><b>गांधींच्या सेवाग्राम आश्रमात तीन दिवसीय नशाबंदी मंडळाच्या संघटकांची  संवाद, समन्वय व वार्षिक नियोजन  बैठक संपन्न</b></div><div><br></div><div> <b>धाराशिव जिल्हा संघटक म्हणून मारुती बनसोडे यांची नियुक्ती</b></div><div><b><br></b></div><div><b>धाराशिव,दि.०९:</b></div><div><br></div><div>नशाबंदी मंडळाच्या ३६ जिल्हा संघटकाचे संवाद, समन्वय आणि वार्षिक नियोजन बैठकीचे आयोजन  यात्री निवास, सेवाग्राम आश्रम, वर्धा  याठिकाणी  करण्यात आले होते. </div><div><br></div><div>या ठिकाणी  संघटकांच्या कार्याचे नियोजन करुन साहित्यात  पोस्टर, पत्रक, महामानवाचे विचारांचे पुस्तक, व्यसनमुक्ती वरील सापशिडी देण्यात आली. यावेळी संघटक बैठकीचे उद्घाटन  नशाबंदी मंडळाचे अध्यक्ष तथा  मुंबई विद्यापीठाचे माजी कुलगुरू डॉ. राजन वेळूकर  यांच्या हस्ते करण्यात आले. याप्रसंगी  सरचिटणीस वर्षा विद्या विलास, मुख्य संघटक/ चिटणीस अमोल मडामे, चिटणीस चंद्रकांत चौधरी, सदस्य बॉस्को डिसुझा, राष्ट्रीय तंबाखू नियंत्रण कक्ष वर्धाचे डॉ. नितिका व त्यांची टिम ,</div><div> ३६ जिल्ह्यातील संघटक, ६ विभाग प्रमुख, नशाबंदी मंडळाचे कार्यालय कर्मचारी  उपस्थित होते. </div><div><br></div><div>अध्यक्षीय भाषणात डॉ. राजन वेळूकर यांनी संस्था चालवतांना कशा पद्धतीने फंड गोळा केला पाहिजे, त्यासाठी संस्थेचे प्रेझेंटेशन कसे असावे, यावर मार्गदर्शन केले. तसेच नशाबंदी मंडळाच्या जिल्हा संघटक यांचे कौतुक केले.  सदर कार्यक्रमाची प्रस्तावना नशाबंदी मंडळाचे मुख्य संघटक  व चिटणीस  मडामे यांनी केले, वर्षभरात आपल्या जिल्ह्यात विशेष कार्य केल्याबद्दल सिंधुदुर्ग जिल्हा संघटक अर्पिता मुंबरकर यांना गोल्डन मेडल देऊन तर नागपूर जिल्हा संघटक गौरव आळणे   यांना सिल्वर मेडल तर पालघर जिल्हा संघटक मिलिंद पाटील यांना ब्रान्स मेडल  देऊन सन्मानित करण्यात आले. यावेळी विभागीय संघटक प्रमुख म्हणून उत्तम काम केल्याबद्दल प्रथम क्रमांक पुणे विभाग प्रमुख अॅड. सुरेश संकटे व त्यांची टिमला  सन्मानचिन्ह व रोख रक्कम  तर दुसरा क्रमांक कोकण विभाग प्रमुख दिशा कळंबे व त्यांची टिम यांना सन्मानचिन्ह व रोख रक्कम  देऊन सन्मानित करण्यात आले. डॉ. राजन वेळूकर  यांच्या हस्ते सत्कार करण्यात आले. </div><div><br></div><div> ३६ संघटकानी आपला परिचय देऊन विभाग प्रमुखांची निवड करण्यात आली. तसेच अहवाल लेखन, ऑनलाइन बैठकीविषयी सूचना तसेच कल्याण यात्रा विषयी सूचना मुख्य संघटक यांनी दिल्या. संघटकांना व्यसनमुक्तीची किती माहिती आहे? हे जाणून घेण्यासाठी बोल बच्चन हा खेळ सरचिटणीस यांनी घेतला. </div><div><br></div><div> त्याचबरोबर  प्रत्येक जिल्ह्यात किमान ३ शाळा व ३ कॉलेज  तंबाखू मुक्त करण्याचा व प्रत्येक जिल्ह्यात ड्रग्स फ्री जिल्हा अभियान राबवून नशा मुक्त भारत अभियानास अधिक बळ देण्याचा संकल्प करण्यात आला. </div><div><br></div><div>  बॉस्को डिसुझा यांनी नवीन अंमली पदार्थांची ओळख! या विषयावर मार्गदर्शन केले. तर  सुजाता सावंत यांनी जिल्ह्यात फंड कशाप्रकारे उभा करता येईल यावर मार्गदर्शन केले. बैठक समारोप प्रसंगी  राज मरापे यांनी भेट देऊन संघटकाचे कौतुक केले व सदिच्छा दिल्या. त्यांच्या हस्ते प्रत्येक संघटकांना सहभाग प्रमाणपत्र देऊन शिबिराचा समारोप झाला.</div><div><br></div><div> <b>तीन दिवसीय बैठकीत धाराशिव  जिल्हा संघटक म्हणून मारुती बनसोडे यांची नियुक्ती करण्यात आली. *याप्रसंगी मारुती बनसोडे यांनी जिल्ह्यात व्यसनमुक्तीचे कार्य अधिक जोमात होण्याकरिता स्वतः प्रयत्नशील राहून तसेच प्रशासनाची मदत घेऊन, जनसामान्या सहभागी करून घेऊन व्यसनमुक्त धाराशिव जिल्हा निर्माण करण्याचा संकल्प केला.</b></div>

गांधींच्या सेवाग्राम आश्रमात तीन दिवसीय नशाबंदी मंडळाच्या संघटकांची संवाद, समन्वय व वार्षिक नियोजन बैठक संपन्न

गांधींच्या सेवाग्राम आश्रमात तीन दिवसीय नशाबंदी मंडळाच्या संघटकांची संवाद, समन्वय व वार्षिक नियोजन बैठक संपन्न धाराशिव जिल्ह...

वाढत्या तापमानामुळे जीवसृष्टी अलर्ट मोडवरजागतिक पर्यावरण दिन विशेष - ५ जून

pradesh 07:49:00

<div><b><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEhrGffmj6kjBqez4beYwYuX3GI4BfW0HY0wTrI35Htm94VR_7G71oj2185lzk_wDK0-CzEA2JjQZYZrdS0FULQ2k4cnIWyv0P3Ne8Vi1vYISY0J4LGCgFFiqa6j4UPqRmDcXPxlAXRHlK7kI2Zjp5aY5KpOl76BXxju6rLJmyjP-s75AYVVuouYpg9WeYpy" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEhrGffmj6kjBqez4beYwYuX3GI4BfW0HY0wTrI35Htm94VR_7G71oj2185lzk_wDK0-CzEA2JjQZYZrdS0FULQ2k4cnIWyv0P3Ne8Vi1vYISY0J4LGCgFFiqa6j4UPqRmDcXPxlAXRHlK7kI2Zjp5aY5KpOl76BXxju6rLJmyjP-s75AYVVuouYpg9WeYpy" width="400">
  </a>
</div><br></b></div><div><b>वाढत्या तापमानामुळे जीवसृष्टी अलर्ट मोडवर</b></div><div><b>जागतिक पर्यावरण दिन विशेष - ५ जून, २०२६</b></div><div><b>लेखक - डॉ. प्रितम भि. गेडाम</b></div><div><br></div><div>झाडे हाच जीवनाचा एकमेव आधार आहे. झाडांचा अंत म्हणजे पृथ्वीवरील जीवनाचा अंत. निसर्गाचा साधा नियम आहे की झाडे आपले रक्षण करतात आणि आपणही त्यांचे रक्षण केले पाहिजे. जर आपण निसर्गाच्या संरक्षणासाठी १ टक्का जरी योगदान दिले, तरी निसर्ग आपल्याला १०० टक्के समृद्धी परत देतो. कोरोना काळात आपण सर्वांनी पाहिले की, जेव्हा निसर्गात मानवी हस्तक्षेप थांबला, तेव्हा निसर्ग स्वतःला झपाट्याने समृद्ध करत होता. आज ही एक विडंबनाच आहे की, ते निस्वार्थ, समृद्ध झाड, ज्याने अनेक दशके आईप्रमाणे आपल्या कुशीत सावली देऊन उन्हापासून आपले रक्षण केले, आपल्याला फळे आणि फुले दिली, पक्ष्यांना आश्रय दिला, पावसाळ्यात जमिनीची धूप रोखली, मानवांसाठी विषारी असलेला कार्बन डायऑक्साइड शोषून आपल्याला जीवनदायी ऑक्सिजन दिला. वातावरणातील आर्द्रता आणि तापमान नियंत्रित करून नैसर्गिक संसाधने समृद्ध करण्यात त्याने महत्त्वाची भूमिका बजावली. आज, तेच झाड तोडताना लोकांना कोणताही पश्चात्ताप वाटत नाही, जेव्हाकि त्याचे आपल्या संपूर्ण जीवनावर आणि आरोग्यावर गंभीर परिणाम होतात. आपण इतके नीच, स्वार्थी लोक आहोत का, की जो आपल्याला जीवन देतो त्याचाच जीव आपण घेऊ?</div><div><br></div><div>आज आपण सर्वजण बदलत्या नैसर्गिक पर्यावरणाचे परिणाम भोगत आहोत. स्वार्थी लोकांच्या चुकीच्या धोरणांनी संपूर्ण पर्यावरणाला विषारी बनवले आहे. नैसर्गिक संसाधनांचे अतिशोषण आणि जंगलतोडीमुळे पृथ्वीचे तापमान वाढले आहे, ज्यामुळे नैसर्गिक आपत्ती आणि रोगांमध्ये झपाट्याने वाढ होत आहे. प्रदूषण सतत वाढत आहे, सिमेंट रस्ते भट्ट्यांसारखे तापतात आणि भूजल पातळी झपाट्याने कमी होत आहे. अन्नधान्यामधील हानिकारक रसायनांचे सतत वाढणारे प्रमाण लोकांना मृत्यूच्या दारात ढकलत आहे. दहा-पंधरा वर्षांपूर्वीपर्यंत, जेव्हा मुले उन्हात फिरायची आणि खेळायची, तेव्हा फक्त उष्णता जाणवायची. खेळताना झाडाच्या सावलीत बसले की थंड वाटायचे. पण आता, हा सूर्यप्रकाश विषारी वाटू लागला आहे; तो केवळ शरीर तापवत नाही, तर उकळी आणून माणसाला आजारीही पाडतो. शहरांच्या काँक्रीटच्या जंगलात, दाट सावली देणारी झाडे पाहणे दुर्मिळ होत चालले आहे.</div><div><br></div><div>उष्णतेच्या लाटांमुळे होणाऱ्या मृत्यूंची संख्या वर्षानुवर्षे वाढत आहे, आणि याचा सर्वाधिक फटका गरीब, वृद्ध, मुले आणि असंघटित कामगारांना बसतो, कारण त्यांचा ह्या उन्हात उदरनिर्वाहाचा संघर्ष विशेषतः वेदनादायी असतो. सीईईडब्ल्यूनुसार, बांधकाम कामगार, गिग वर्कर्स आणि झोपडपट्टीत राहणारे लोक यांसारखे असुरक्षित गट उष्णतेच्या ताणास सर्वाधिक बळी पडतात. या उष्णतेत त्यांचे उत्पन्न आणि उत्पादकता दोन्ही घटतात. उष्णतेच्या लाटांमुळे २०३० पर्यंत जीडीपीमध्ये ४.५ टक्क्यांपर्यंत संभाव्य घट होण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे पिकांचे नुकसान आणि अन्नसुरक्षा धोक्यात येईल. 'द लॅन्सेट' मध्ये प्रकाशित झालेल्या २०२४ च्या एका अभ्यासानुसार, उष्णतेच्या लाटांदरम्यान कार्यक्षमता कमी झाल्यामुळे दरवर्षी अंदाजे १९४ अब्ज डॉलर्सच्या उत्पन्नाचे नुकसान होते. या शतकाच्या अखेरीस संपूर्ण भारतातील उन्हाळ्यातील उष्णतेच्या लाटांमध्ये ३०० ते ४०० टक्क्यांनी वाढ होऊ शकते.</div><div><br></div><div>उन्हाळ्यात भूजल पातळीत सतत घट होत असल्यामुळे, अनेक गावकऱ्यांना आणि दुर्गम भागातील रहिवाशांना पाण्यासाठी लांबचा प्रवास करावा लागतो. या समस्येशी संबंधित व्हिडिओ सोशल मीडियावर वारंवार व्हायरल होतात, ज्यात लहान मुलांपासून ते वृद्ध महिलांपर्यंत सर्वजण थोड्याशा पाण्यासाठी दररोज अनेक किलोमीटर चालताना दिसतात. आपला जीव धोक्यात घालून, ते घागरींमध्ये दूषित पाणी गोळा करण्यासाठी ५०-६० फूट खोल खड्ड्यांमध्ये उतरतात. पाण्यासाठीचा हा संघर्ष आणि असहाय्यता पाहून मन हेलावून जाते. निसर्गाने सर्वांना स्वच्छ पाणी, हवा आणि पौष्टिक अन्न मिळवण्याचा समान हक्क दिले आहे, परंतु स्वार्थी मानवाने निसर्गाचा समतोल बिघडवून सर्व जीवांना धोका निर्माण केला आहे. जर लोकांची ही अवस्था आहे, तर या वाढत्या तापमानात जंगलातील मुक्या वन्य प्राण्यांची अवस्था किती बिकट असेल.</div><div><br></div><div>भौगोलिकदृष्ट्या, आपला देश उष्णकटिबंधीय प्रदेश मानला जातो. वाढत्या हरितगृह वायू उत्सर्जनामुळे वातावरणातील उष्णता वाढली आहे, ज्यामुळे तापमानात सातत्याने वाढ होत आहे. नैसर्गिक हिरवळ आणि नैसर्गिक शीतकरण संसाधने झपाट्याने कमी होत आहेत. वेगाने विस्तारणाऱ्या शहरांनी नैसर्गिक भूदृश्यांची जागा काँक्रीट आणि काचेच्या इमारतींनी घेतली आहे. या इमारती दिवसा उष्णता शोषून घेतात आणि रात्री हळूहळू बाहेर सोडतात, ज्यामुळे सूर्यास्तानंतरही शहराचे तापमान कमी होत नाही. विकासासाठी, शहरांच्या आसपासच्या गावांमध्ये सुपीक जमिनीवर, शेतजमिनीवर इमारती बांधल्या जात आहेत. संयुक्त राष्ट्रांच्या अन्न आणि कृषी संघटनेनुसार, जगभरात दरवर्षी अंदाजे १ कोटी हेक्टर जंगल नष्ट होते, जे दर १२ महिन्यांत आइसलँड किंवा पोर्तुगालच्या क्षेत्राएवढे जंगल तोडण्यासारखे आहे. ग्लोबल फॉरेस्ट वॉचनुसार, भारतात शेती, जंगलतोड आणि पायाभूत सुविधांच्या विकासामुळे दरवर्षी १,००,००० हेक्टरपेक्षा जास्त नैसर्गिक जंगल आणि वृक्षाच्छादन नष्ट होते. पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या मते, विकास प्रकल्पांसाठी सरकारी परवानगीने दरवर्षी सुमारे २० ते ३० लाख झाडे तोडली जातात.</div><div><br></div><div>भारताने १९९० ते २००० या काळात ३,८४,००० हेक्टर जंगल गमावले, परंतु २०१५ ते २०२० या काळात हा आकडा वाढून ६,६८,४०० हेक्टर झाला. ऊर्जा आणि उपयुक्तता खर्चाची तुलना करणाऱ्या युनायटेड किंगडम-स्थित 'युटिलिटी बिडर' या वेबसाइटच्या अहवालानुसार, या काळात सरासरी ६,६८,४०० हेक्टर जंगल गमावलेल्या ब्राझीलनंतर भारत दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. या अहवालात पुढे असे म्हटले आहे की, २०१५ ते २०२० या काळात ब्राझीलने २५,५९,१०० हेक्टर आणि इंडोनेशियाने १८,७६,००० हेक्टर जंगल गमावले असताना, भारताच्या आकडेवारीत लक्षणीय वाढ झाली आहे. 'डाऊन टू अर्थ'नेही हे वृत्त दिले आहे. इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी मुंबई आणि अभिमत विद्यापीठ सस्त्रा च्या संशोधकांनी केलेल्या एका नवीन अभ्यासात असे समोर आले आहे की, २०१५ ते २०१९ या काळात भारताच्या वनक्षेत्रात लक्षणीय घट झाली आहे. या वर्षांमध्ये भारताने १८ चौरस किलोमीटर वनक्षेत्र गमावले, तर केवळ १ चौरस किलोमीटरची वाढ झाली. हे प्रमाण अत्यंत चिंताजनक असून, ते भारतातील वन परिसंस्थेतील तीव्र विखंडनाचे संकट दर्शवते. जेव्हाकि भारत सरकारची मुख्य नोडल एजन्सी असलेल्या प्रेस इन्फॉर्मेशन ब्युरोच्या मते, निव्वळ वार्षिक वनक्षेत्र वाढीच्या बाबतीत भारत जागतिक स्तरावर तिसऱ्या क्रमांकावर कायम आहे. वनक्षेत्राच्या वार्षिक ऱ्हासाचा दर १०.७ दशलक्ष हेक्टर (१९९०-२०००) वरून ४.१२ दशलक्ष हेक्टर (२०१५-२०२५) पर्यंत घसरला आहे.</div><div><br></div><div>कीतीही वृक्षरोपणाच्या गोष्टी केल्या आपण, तरीही शेकडो, हजारो वर्ष जूनी घनदाट जंगले कापल्यावर ती त्याच तुलनेत पुन्हा मिळवणे सहज शक्य आहे? वन्य प्राणी आपल्यापेक्षा श्रेष्ठ आहेत, ते त्यांच्या नैसर्गिक अधिवासांचे जतन आणि संवर्धन करून निसर्गाचे खऱ्या अर्थाने रक्षण करतात. झाडे जंगलांना समृद्ध करतात आणि जंगले शुद्ध पाण्याच्या स्रोतांना समृद्ध करतात. भूजल पातळी सुधारते, शुद्ध ऑक्सिजन समृद्ध होते. तापमान नियंत्रित करण्यास मदत होते. जंगलांमध्ये वन्यजीव भरभराटीस येतात आणि प्राण्यांमधील अन्नसाखळी सुरळीतपणे कार्य करते. वन्यजीव आणि मानव यांच्यातील संघर्ष कमी होतो. प्रदूषण कमी होते, ज्यामुळे मानवी आरोग्य सुधारते. ऋतूचक्र योग्यरित्या कार्य करते, पिके चांगली येतात आणि नैसर्गिक आपत्ती कमी होतात. रोगराई कमी होते, प्रत्येक नागरिकासाठी अन्नसुरक्षेचा पाया मजबूत करण्यास मदत मिळते. मानवी गरजा पुरेशा प्रमाणात पूर्ण होतात. श्रीमंत आणि गरीब यांच्यातील दरी कमी करण्यास मदत मिळते. महागाई नियंत्रणात ठेवण्यास मदत होते, देशात समृद्धी नांदते आणि मग देशाचा खऱ्या अर्थाने विकास होतो.</div><div><br></div><div>लेखक - डॉ. प्रितम भि. गेडाम</div><div>prit00786@gmail.com</div>

वाढत्या तापमानामुळे जीवसृष्टी अलर्ट मोडवरजागतिक पर्यावरण दिन विशेष - ५ जून

वाढत्या तापमानामुळे जीवसृष्टी अलर्ट मोडवर जागतिक पर्यावरण दिन विशेष - ५ जून, २०२६ लेखक - डॉ. प्रितम भि. गेडाम झाडे हाच जीवनाचा ए...

मौल्यवान जीवनापेक्षा शरीर पोकळणाऱ्या व्यसनाधीनतेला महत्त्व ? ; जागतिक तंबाखू विरोधी दिन विशेष ३१ मे २०२६

pradesh 07:11:00

<div><div><div dir="ltr"><div dir="ltr"><p align="center"><b><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEgA8ovlgracixWCCtDeIm_FevSXi2pJwiCpkxp7IwIhIgbiWf_rm7mmpW0dunvRUjFzCmtRhllLrFuttk604F8Cv_FcYj6J-5Tw5BCeakKi_xfw_Ec4_RmGR7WrBtmZQ_F2Kuoa9z349_AwJTBzb1tA8YOeXxhhuEPkNYzqse3Hl7UokOjdAn7FeOPUFTrl" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEgA8ovlgracixWCCtDeIm_FevSXi2pJwiCpkxp7IwIhIgbiWf_rm7mmpW0dunvRUjFzCmtRhllLrFuttk604F8Cv_FcYj6J-5Tw5BCeakKi_xfw_Ec4_RmGR7WrBtmZQ_F2Kuoa9z349_AwJTBzb1tA8YOeXxhhuEPkNYzqse3Hl7UokOjdAn7FeOPUFTrl" width="400">
  </a>
</div><br></b></p><p align="center"><b>मौल्यवान जीवनापेक्षा शरीर पोकळणाऱ्या व्यसनाधीनतेला महत्त्व?; </b><b>जागतिक तंबाखू विरोधी दिन विशेष ३१ मे २०२६)</b></p><p align="center"> <b>लेखक – डॉ. प्रितम भि. गेडाम</b></p><p align="right"><br></p><p>भारतीय तंबाखू उद्योगाचे मूल्य १.१६ लाख कोटी रुपयांपेक्षा जास्त आहे, एकट्या सरकारलाच दरवर्षी तंबाखू उत्पादनांवरून कराच्या स्वरूपात ७६,००० कोटी रुपयांपेक्षा जास्त कमाई होते. 'निकोटिन अँड टोबॅको रिसर्च' या नियतकालिकात प्रकाशित झालेल्या एका शोधनिबंधानुसार, तंबाखूजन्य पदार्थांवर उत्पादन शुल्क म्हणून गोळा होणाऱ्या प्रत्येक ₹१०० मागे, तंबाखू सेवनामुळे समाजावर ₹८१६ चा आर्थिक भार पडतो. यावरून हे सिद्ध होते की तंबाखूचा वापर हा राष्ट्रीय तिजोरीवर एक मोठा आर्थिक भार आहे.</p><p>तंबाखू किंवा इतर कोणतेही व्यसन सोडण्यासाठी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे आपली स्वतःची इच्छाशक्ती. जर आपण दृढनिश्चयी असू, तर आपल्याला पाठिंबा देण्यासाठी अनेक लोक आणि संस्था सेवेत उपलब्ध असतात. तंबाखू सोडल्याने खर्चिक आजार आणि वेदनादायी अकाली मृत्यू टाळता येतात. निर्व्यसनतेमुळे आपल्या शरीरातील अवयव अधिक कार्यक्षमतेने कार्य करू शकतात आणि गंभीर आजारांचा धोका कमी होतो. आरोग्यसेवेवरील खर्च कमी केल्याने, आपण आयुष्यातील इतर महत्त्वाच्या खर्चासाठी अधिक पैसे वाचवतो. तंबाखू सोडणे हे आपल्या मुलांसाठी, कुटुंबासाठी आणि समाजासाठी एक आदर्श निर्माण करते. तंबाखूचे व्यसन सोडण्यासाठी सरकारकडून सुविधाही उपलब्ध आहेत. देशातील विविध राज्यांसाठी तज्ञ समुपदेशकांद्वारे सर्व भाषांमध्ये दूरध्वनी मार्गदर्शन आणि समुपदेशन (टोल-फ्री १८०० ११ २३५६) प्रदान केले जाते. मोबाईलवर (क्रमांक ०११ २२९०१७०१) टेक्स्ट मेसेजद्वारे देखील समुपदेशन दिले जाते. व्यसनमुक्ती समुपदेशन केंद्रे जिल्हा स्तरावर उपलब्ध आहेत. तंबाखू व्यसनमुक्ती केंद्र किंवा जिल्हा तंबाखू नियंत्रण केंद्र लोकांना त्यांचे व्यसन सोडण्यास मदत करण्यासाठी मोफत वैद्यकीय समुपदेशन, वर्तणूक थेरपी आणि औषधोपचार पुरवते. आपण शहरभरातील अनेक स्थानिक विशेष वैद्यकीय सुविधा, सामुदायिक व्यसनमुक्ती केंद्रे आणि स्वयंसेवी संस्थांमध्ये उपचार घेऊ शकतो. जीवनाचे मूल्य ओळखा, स्वतःची आणि आपल्या प्रियजनांची काळजी घ्या आणि आजच तंबाखू सोडा.</p><p align="right"><b>लेखक – डॉ. प्रितम भि. गेडाम</b></p><p align="right"><br></p><p align="right"><a href="mailto:prit00786@gmail.com" rel="noreferrer" target="_blank">prit00786@gmail.com</a></p><div><br></div></div></div></div></div>

मौल्यवान जीवनापेक्षा शरीर पोकळणाऱ्या व्यसनाधीनतेला महत्त्व ? ; जागतिक तंबाखू विरोधी दिन विशेष ३१ मे २०२६

मौल्यवान जीवनापेक्षा शरीर पोकळणाऱ्या व्यसनाधीनतेला महत्त्व?; जागतिक तंबाखू विरोधी दिन विशेष ३१ मे २०२६) लेखक – डॉ. प्रितम भि....

एन एम एम एस परीक्षेत परिणीती राजपूतचे घवघवीत यश; ठाणे जिल्ह्यात पाचवा क्रमांक

pradesh 20:40:00

<div><b><br /></b></div><div><b><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEhzhyk05nIvyGccVgzz6ozG1fE--6t9TQll2HS_clLs2Re4CliIbww6IFdPMm08c8YJY9YuaH3V71ks4ini1tH-sLmhPEbAIy4aJSaIw4lT9_yZsB1m216cfK7c0GxADCAro1WTqwivJ3Gk4FDtfsz0yRewTkY7_w0yNmVwHL4PJ-xujK3LQuDYggkY9qCo" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEhzhyk05nIvyGccVgzz6ozG1fE--6t9TQll2HS_clLs2Re4CliIbww6IFdPMm08c8YJY9YuaH3V71ks4ini1tH-sLmhPEbAIy4aJSaIw4lT9_yZsB1m216cfK7c0GxADCAro1WTqwivJ3Gk4FDtfsz0yRewTkY7_w0yNmVwHL4PJ-xujK3LQuDYggkY9qCo" width="400" />
  </a>
</div><br /></b></div><div style="text-align: justify;"><b>एन एम एम एस परीक्षेत परिणीती राजपूतचे घवघवीत यश; ठाणे जिल्ह्यात पाचवा क्रमांक</b></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><b>कल्याण,दि.०२: अशोकराव चव्हाण</b></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">   मोहने-आंबिवली,ता.कल्याण येथील पाटील बाल मंदिर शाळेतील इयत्ता-८'वी एस-2 मधील विद्यार्थिनी परिणीती करसन राजपूत हिने राष्ट्रीय आर्थिक दुर्बल घटक शिष्यवृत्ती योजना अर्थात एन.एम.एम.एस.(NMMS) परीक्षेत उल्लेखनीय यश संपादन केले आहे. ठाणे जिल्ह्यातील VJ गटामध्ये पाचवा क्रमांक मिळवत परिणीतीने शाळा, पालक आणि बंजारा समाजाचे नाव उज्ज्वल केले आहे.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"> मेहनत,चिकाटी आणि नियमित अभ्यासाच्या जोरावर परिणीतीने हे यश मिळवले.तिच्या या यशामुळे आंबिवली परिसरात आनंदाचे वातावरण निर्माण झाले असून  तिच्यावर अभिनंदनाचा वर्षाव होत आहे. परिणीतीला या परीक्षेसाठी शाळेतील शिक्षकांचे मोलाचे मार्गदर्शन लाभले. तसेच तिच्या पालकांनीही सतत प्रोत्साहन देत अभ्यासासाठी आवश्यक वातावरण निर्माण करून दिले. शाळेचे मुख्याध्यापक,शिक्षकवृंद तसेच बंजारा समाजातील मान्यवरांनी तिचे विशेष अभिनंदन करून पुढील शैक्षणिक वाटचालीस शुभेच्छा दिल्या. </div><div style="text-align: justify;">     कु.परिणीतीच्या या यशाबद्दल तिचे व तिच्या पालकांचे  जय सेवालाल बहुउद्देशीय संस्थेचे संस्थापक अध्यक्ष-अशोक चव्हाण, समाजसेवक कैलास तंवर, मदन जाधव, पत्रकार-सतिष राठोड, समाजसेवक -शंकरशेठ चव्हाण, विष्णू पवार, समाजसेविका-अनुसया चव्हाण,सुनिता राठोड,यांच्यासह शैक्षणिक,सामाजिक व राजकीय क्षेत्रातील मान्यवरांनी कौतुक करुन अभिनंदन केले आहे.</div>

एन एम एम एस परीक्षेत परिणीती राजपूतचे घवघवीत यश; ठाणे जिल्ह्यात पाचवा क्रमांक

एन एम एम एस परीक्षेत परिणीती राजपूतचे घवघवीत यश; ठाणे जिल्ह्यात पाचवा क्रमांक कल्याण,दि.०२: अशोकराव चव्हाण मोहने-आंबिवली,ता.क...

पुस्तकांची अमूल्य शक्ती ओळखा(जागतिक पुस्तक आणि कॉपीराइट दिन विशेष २३ एप्रिल, २०२६)

pradesh 10:41:00

<div><b><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEj1WGyBnhUv_i2err6ovfSvUkQxQyHJWp8-7IhuXcuxN_dObY3_ZqUbFxj1DfGUD1WZMTMjS153N0yQXDn9yufG30BhepWGQNr7Al0gjrIoF5mDwGHt5OM0F_AgzGJJC6JOfCwWE5aFQNxsTYRyJIWT-mpZXgw0qAf8F3cpyOwXjBBP5VUzcwyfnLvNvO9J" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEj1WGyBnhUv_i2err6ovfSvUkQxQyHJWp8-7IhuXcuxN_dObY3_ZqUbFxj1DfGUD1WZMTMjS153N0yQXDn9yufG30BhepWGQNr7Al0gjrIoF5mDwGHt5OM0F_AgzGJJC6JOfCwWE5aFQNxsTYRyJIWT-mpZXgw0qAf8F3cpyOwXjBBP5VUzcwyfnLvNvO9J" width="400">
  </a>
</div><br></b></div><div><b>पुस्तकांची अमूल्य शक्ती ओळखा</b></div><div><b>(जागतिक पुस्तक आणि कॉपीराइट दिन विशेष २३ एप्रिल, २०२६)</b></div><div><b>लेखक- लेखक - डॉ. प्रीतम भी. गेडाम</b></div><div><br></div><div><br></div><div>१९९५ पासून, युनेस्को दरवर्षी २३ एप्रिल रोजी जागतिक पुस्तक दिन साजरा करत असून, १०० हून अधिक देशांमध्ये वाचन, प्रकाशन आणि कॉपीराइटला प्रोत्साहन देत आहे. हा विशेष दिवस आपल्याला पुस्तकांच्या अधिक जवळ जाण्यासाठी आणि आपल्या जीवनात त्यांचे महत्त्व अंगीकारण्याचे ध्येय साध्य करण्यासाठी प्रेरणा देतो. या वर्षी २०२६ च्या जागतिक पुस्तक दिनाची संकल्पना “आवडीनुसार वाचन करा” ही असून, वाचनाच्या छंदाला प्रोत्साहन देण्यावर लक्ष केंद्रित केले आहे. या शैलीतून हे दिसून येते की, तुम्हाला ज्या प्रकारच्या साहित्यात रस असेल, ते वाचा आणि वाचनाची सवय लावा. पुस्तके ही जीवनाचे प्रतिबिंब असतात, पुस्तके आपल्याला सत्य आणि नीतिमत्तेच्या मार्गावर चालण्याची प्रेरणा देतात. पुस्तके ही जीवनाचे प्रतिबिंब असतात, पुस्तके आपल्याला सत्य आणि नीतिमत्तेच्या मार्गावर चालण्याची प्रेरणा देतात. जगभरातील महान व्यक्ती त्यांच्या विशेष कामगिरीमुळे प्रसिद्ध झालेत. </div><div><br></div><div><br></div><div>पैसा, प्रसिद्धी, नाव, काम आणि व्यस्तता असूनही आणि दर मिनिटाला लाखो रुपये कमावत असूनही, उद्योगपती, खेळाडू, राजकारणी आणि चित्रपट नायकसुद्धा दररोज पुस्तकं वाचण्यासाठी आपल्या मौल्यवान वेळेतील काही क्षण काढतात.</div><div><br></div><div>आर्थिक अडचणी असताना, एक वेळचे जेवण टाळून आणि त्यातून पैसे वाचवून पुस्तके विकत घेण्याचा प्रयत्न आपण कधी केला आहे का? जगात ज्ञानाचे प्रतीक म्हणून ओळखले जाणारे भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी आपल्या कठीण काळात पुस्तके विकत घेण्यासाठी एक वेळचे जेवणही सोडले होते. जेणेकरून आपण ज्ञानाचे मूर्तिमंत स्वरूप असलेल्या पुस्तकांचे तेज आत्मसात करू शकू. हीच पुस्तकांबद्दलची तळमळ, आवड आणि त्यांच्या महत्त्वाचे आकलन होय. बहुतेक मोठ्यालोकांकडे, त्यांच्या घरी पुस्तकांचा संग्रह असतो, पुस्तकें वाचायला, जपायला आवडतात, म्हणजेच एक वैयक्तिक ग्रंथालय. जगात पुस्तकांपेक्षा उत्तम सोबती नाही. पुस्तके आपल्याला नेहमी योग्य दिशेने मार्गदर्शन करतात. पुस्तके आपला फावला वेळ देखिल ज्ञानाने भरून टाकतात. पुस्तके बुद्धीला तीक्ष्ण, जागरूक आणि विवेकी बनवून आपण सत्य आणि असत्य यांतील फरक ओळखायला शिकतो. पुस्तके आणि शिक्षणाच्या माध्यमातून आपण जगभरातील प्रत्येक क्षेत्रात सर्वोच्च स्थान प्राप्त करू शकतो.</div><div><br></div><div>जागतिक पुस्तक दिन हा वाचन, पुस्तके, प्रकाशन, लेखकांचा गौरव आणि कॉपीराइट जागृतीला प्रोत्साहन देण्यासाठी साजरा केला जातो. आजही आधुनिक जीवनात पुस्तकांचे महत्त्व अतुलनीय आहे. पुस्तके शिकवतात, प्रेरणा देतात, मनोरंजन करतात आणि आपल्याला वेगवेगळ्या भाषा, संस्कृती व पिढ्या मध्ये जोडतात. जागतिक पुस्तक आणि कॉपीराइट दिनाची मुख्य उद्दिष्ट्ये सर्व वयोगटातील लोकांसाठी पुस्तके अधिक सुलभ करणे, वाचनाच्या सवयीला प्रोत्साहन देणे, प्रकाशन आणि साहित्यिक संस्कृतीला चालना देणे, बौद्धिक संपदेबद्दल जागरूकता निर्माण करणे आणि समाजातील प्रत्येक वाचकाला पुस्तके सहज उपलब्ध होतील याची खात्री करणे हे आहेत. पुस्तके कल्पनाशक्ती आणि सर्जनशीलता विकसित करतात, भाषा आणि संवाद कौशल्ये सुधारतात, संस्कृती आणि इतिहासाचे जतन करून विविध पिढ्यांमधील वाचकांना जोडतात, आणि शिक्षण घेण्यास व आजीवन शिकण्यास प्रोत्साहन देतात. नियमित वाचनामुळे शब्दसंग्रह, एकाग्रता, आत्मविश्वास आणि विचारशक्ती सुधारतात.</div><div><br></div><div>आजचा 'जागतिक पुस्तक दिन' हा पुस्तकांचा आनंद आणि सामर्थ्य साजरे करण्याची एक उत्तम संधी आहे. एखादे नवीन आवडते पुस्तक वाचून, ग्रंथालयांना भेट देऊन, मित्र, नातेवाईक किंवा ओळखीच्या व्यक्तींसोबत पुस्तकांची देवाणघेवाण करून किंवा इतरांमध्ये वाचनाची आवड निर्माण करून हा दिवस साजरा केला पाहिजे. आपल्याला आवडत्या पुस्तकांवर इतरांशी किंवा मित्रांशी चर्चा करावी, आपल्याला ते पुस्तक का आवडते आणि इतर वाचकांनी ते का वाचले पाहिजे, हे स्पष्ट करावे, जेणेकरून इतर लोकांनाही प्रेरणा मिळेल आणि ते पुस्तक वाचण्याची उत्सुकता निर्माण होईल. चांगल्या पुस्तकांना नेहमी प्रोत्साहन दिले पाहिजे, जेणेकरून दर्जेदार पुस्तके वाचकांपर्यंत सहज पोहोचू शकतील. जो व्यक्ती पुस्तकांशी मैत्री करतो, त्याला यशाच्या मार्गावर जाण्यापासून कोणीही कधीही रोखू शकत नाही, कारण समस्येचे समाधान पुस्तकांमध्येच दडलेले असते. पुस्तके कधीही तक्रार करत नाहीत; ती केवळ ज्ञानाची नदी वाहत ठेवतात. ज्यांनी त्यांना स्वीकारले ते समृद्ध झाले, तर ज्यांनी त्यांचे महत्त्व दुर्लक्षित केले ते मागे पडले.</div><div><br></div><div>आजच्या इंटरनेटच्या युगात पुस्तकांचे स्वरूप डिजिटल झाले आहे, पुस्तके आपल्याला फक्त एका क्लिकवर सहज उपलब्ध होतात, म्हणजेच पुस्तके सहज उपलब्ध असूनही आज वाचनसंस्कृती कमकुवत होत असल्याचे दिसते. तरुण पिढी सोशल मीडियाच्या विळख्यात अडकत आहे, अभ्यासाच्या नावाखाली ते पुस्तकांऐवजी शॉर्टकट नोट्सवर अवलंबून राहणे पसंत करतात. परंतु या शॉर्टकट नोट्स विद्यार्थ्यांना केवळ काही प्रश्नांची मर्यादित उत्तरे देतात आणि त्यांना फक्त नाममात्र पदवी मिळविण्यात मदत करतात. पण जेव्हा एखाद्या विषयाच्या सखोल ज्ञानाचा किंवा जीवनाच्या प्रत्येक टप्प्यावर त्या ज्ञानाच्या महत्त्वाचा प्रश्न येतो, तेव्हा हेच विद्यार्थी अपयशी ठरतात, कारण या तरुणांनी गहन ज्ञान असलेल्या पुस्तकांचे महत्त्व कधीच समजून घेतलेले नाही किंवा वाचलेले नाही. अशा वातावरणात, जेव्हा जीवनातील परिस्थिती अस्थिर किंवा कठीण होते, तेव्हा माणूस समस्या सहजपणे सोडवण्याऐवजी डगमगतो आणि त्यापासून पळून जातो किंवा पळवाटा शोधतो. त्यामुळे नैराश्य, आत्महत्या, गुन्हेगारी आणि अमली पदार्थांचे व्यसन यांसारख्या समस्या झपाट्याने निर्माण होतात आणि जीवनात अडचणींचा डोंगर उभा राहतो. पुस्तके प्रत्येक अडचणीत आपल्या पाठीशी उभी राहतात, जे त्यांना ओळखतात ते पुन्हा कोणत्याही समस्येत अडकत नाहीत, कारण त्यांना परिस्थितीला कसे सामोरे जायचे हे माहित असते आणि यश त्यांच्या जवळ येत. सर्वप्रथम, पुस्तके वाचण्याची सवय लावा, वेळेचा सदुपयोग करा, ज्ञानी बना व जागरूक व्हा आणि आयुष्यभर पुस्तकांशी मैत्री टिकवून ठेवा, म्हणजे पुस्तके नेहमी आपल्यासोबत राहतील. आनंदी, समाधानी आणि यशस्वी आयुष्य जगण्याची ही खूप सोपी पद्धत आहे.</div><div><br></div><div>लेखक - डॉ. प्रीतम भी. गेडाम</div><div><br></div><div>prit00786@gmail.com</div>

पुस्तकांची अमूल्य शक्ती ओळखा(जागतिक पुस्तक आणि कॉपीराइट दिन विशेष २३ एप्रिल, २०२६)

पुस्तकांची अमूल्य शक्ती ओळखा (जागतिक पुस्तक आणि कॉपीराइट दिन विशेष २३ एप्रिल, २०२६) लेखक- लेखक - डॉ. प्रीतम भी. गेडाम १९९५ पासून...

किशोरवयीन मुलांमध्ये वाढत्या मानसिक आरोग्य समस्येत पालकांची भूमिका (जागतिक किशोर मानसिक आरोग्य दिन विशेष, ०२ मार्च २०२६) लेखक - डॉ. प्रीतम भी. गेडाम

pradesh 09:02:00

<div><b><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEiVFquK_zTgUNZtLIwBNq4L7nRk9XjkOgBE4EfPSkRksSP-sYF2VbAqZUG6d2-KxA2BWKMlwdTMSY03uLL9ihGCCKD7ppz4Yxv-zyNi_oe7HZ7vJOo_9BTOtNYZ0rsXCAZ7yaFjTugVE029S7w_ydUq72xKKTJt1pbk6d2TOrgcb3jdl_1_Bc6XmMZdS5WH" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEiVFquK_zTgUNZtLIwBNq4L7nRk9XjkOgBE4EfPSkRksSP-sYF2VbAqZUG6d2-KxA2BWKMlwdTMSY03uLL9ihGCCKD7ppz4Yxv-zyNi_oe7HZ7vJOo_9BTOtNYZ0rsXCAZ7yaFjTugVE029S7w_ydUq72xKKTJt1pbk6d2TOrgcb3jdl_1_Bc6XmMZdS5WH" width="400">
  </a>
</div><br></b></div><div><b> किशोरवयीन मुलांमध्ये वाढत्या मानसिक आरोग्य समस्येत पालकांची भूमिका </b></div><div><b>(जागतिक किशोर मानसिक आरोग्य दिन विशेष, ०२ मार्च २०२६) </b></div><div><div><b>लेखक - डॉ. प्रीतम भी. गेडाम </b></div><div><b><br></b></div><div><br></div></div><div> आजच्या आधुनिक युगात, मानव जितके प्रगत समजतात तितकेच, ते स्वतःला समस्यांनी वेढलेले आढळत आहेत, विशेषतः मानसिक आरोग्य समस्यांनी. सर्व वयोगटातील लोकांना कधी ना कधी मानसिक आरोग्य समस्यांना तोंड द्यावे लागते किंवा तोंड द्यावे लागले असेल. आयुष्यात आनंद, सुख-समाधान आणि शांती फक्त नावापुरतीच असल्याचे दिसते. असे वाटते की प्रत्येकजण स्पर्धेत भाग घेण्यासाठी जगत आहे. अगदी किशोरवयीन मुलांमध्येही आजकाल, मानसिक आरोग्य समस्यांचा प्रश्न खूप गंभीर पातळीवर पोहोचला आहे. किशोरवयीन मुलांमध्ये सातत्याने वाढणारे गुन्हेगारीचे प्रमाण ही देखील एक गंभीर समस्या आहे. या वयातील मुलांमध्ये राग, चिडचिडेपणा, ताणतणाव, द्वेष, सहनशीलतेचा अभाव, सोशल मीडियाचे व्यसन आणि अंमली पदार्थांचे सेवन यासारख्या समस्या झपाट्याने वाढत आहेत. किशोरवयीन मुलांनी केलेल्या घटना आणि कृतींबद्दल जाणून घेतल्यावर आपल्याला अनेकदा धक्का बसतो.  पालकांनी त्यांना फक्त फटकारले तर ते आत्महत्या किंवा स्वतःला हानी पोहोचवणे, घरातून पळून जाणे किंवा अनुचित पावले उचलणे आणि गंभीर गुन्हे करण्यासाठी मोठ्या गुन्हेगारांसारख्या टोळ्या तयार करणे असे गुन्हे करतात. किशोरवयीन मुले चोरी, दरोडा, तस्करी, बलात्कार, खून आणि खून करण्याचा प्रयत्न यासारख्या गंभीर गुन्ह्यांमध्ये सहभागी असल्याच्या घटना देखील सातत्याने घडत असतात. शाळकरी मुलांद्वारे त्यांच्या शिक्षकांवरही हल्ला करण्याच्या घटना सुद्धा अनेकदा नोंदवल्या जातात. लहान वयात गर्लफ्रेंड आणि बॉयफ्रेंड असण्याचा ट्रेंड, सोशल मीडिया, ऑनलाइन गेमिंग, ड्रग्जचे व्यसन, खोटा देखावा, खोटे बोलणे, संस्कारांचा अभाव, नैतिकतेचा अभाव, चारित्र्याचा अभाव आणि अश्लीलता यांनी समाजाला विषारी बनवले आहे. अनेक तरुणांनी लोकांना आकर्षित करण्यासाठी सर्व सीमा ओलांडून निर्लज्जपणाचे कळस गाठून आपले जीवन उद्ध्वस्त केले आहे.</div><div><br></div><div>दुसरीकडे, पालकांचा मुलांवर नियंत्रणाचा अभाव, मुलांवर आंधळा विश्वास, वाईट संगत, मुले आयुष्यातील वाईट गोष्टी किंवा घडत असलेल्या घटनांना विरोध करण्यास घाबरतात, काही भीतीच्या सावलीत जगतात, पालकांनी मुलांना वेळ न देणे, संगोपनाचे सकारात्मक वातावरण निर्माण न करून देणे, मुलांकडून पालकांनी जास्त अपेक्षा ठेवणे, स्पर्धात्मक वातावरण निर्माण करणे, मुलांवर दबाव आणणे किंवा आपल्या इच्छा त्यांच्यावर लादणे आणि पालकांना त्यांच्या मुलांच्या भावना समजून घेण्यास असमर्थता ही देखील आजकाल किशोरवयीन मुलांमध्ये मानसिक आरोग्याच्या समस्या निर्माण करणारी कारणे आहेत. किशोरवयीन मुलांमध्ये वाढत्या मानसिक आरोग्य समस्येबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी दरवर्षी २ मार्च रोजी "जागतिक किशोर मानसिक आरोग्य दिन" साजरा केला जातो. हा दिवस जागरूकता वाढवणे, कलंक कमी करणे, चिंता, ताण आणि नैराश्यासारख्या किशोरवयीन आरोग्य आव्हानांबद्दल खुल्या संभाषणांना प्रोत्साहन देणे तसेच स्वतःची काळजी घेण्याच्या धोरणांवर लक्ष केंद्रित करणे यावर भर दिला जातो. २०२६ ची थीम "किशोरवयीन विद्यार्थ्यांना त्यांच्या शाळांमध्ये निरोगी आणि कल्याणकारी उपक्रमांचे नेतृत्व करण्यास सक्षम करणे" आहे.</div><div><br></div><div>जागतिक आरोग्य संघटनेच्या मते, किशोरवयीन मुले शारीरिक, भावनिक आणि सामाजिक बदलांमुळे मानसिक आरोग्य समस्यांना बळी पडतात, ज्यात गरिबी, गैरवापर किंवा हिंसाचार यांचा समावेश आहे. त्यांना या समस्यांपासून वाचवणे आणि चांगल्या जीवनासाठी आवश्यक असलेले आल्हाददायक संगोपनाचे वातावरण निर्माण करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. असा अंदाज आहे की, जगभरात, १०-१९ वयोगटातील सातपैकी एका मुलाला मानसिक आरोग्य समस्या आहे. हे सर्व जागतिक आजारांपैकी १५ टक्के आहे, तरीही या समस्या मोठ्या प्रमाणात ओळखल्या जात नाहीत आणि त्यांच्यावर उपचार केले जात नाहीत. आयुष्यभर होणाऱ्या मानसिक आजारांपैकी अर्धे आजार वयाच्या १४ व्या वर्षी सुरू होतात. मानसिक आरोग्य समस्या असलेल्या मुलांना सामाजिक बहिष्कार, भेदभाव, कलंक, शैक्षणिक अडचणी, जोखीम पत्करण्याचे वर्तन, शारीरिक आजार आणि मानवी हक्कांचे उल्लंघन यांचा सामना करावा लागतो. वर्तणुकीशी संबंधित मानसिक विकार हे मोठ्या वयाच्या किशोरवयीन मुलांपेक्षा तरुण किशोरवयीन मुलांमध्ये अधिक सामान्य आहेत. नैराश्य, चिंता आणि वर्तणुकीशी संबंधित विकार हे किशोरवयीन मुलांमध्ये आजार आणि अपंगत्वाची प्रमुख कारणे आहेत. १५-२९ वयोगटातील मुलांमध्ये आत्महत्या हे मृत्यूचे तिसरे प्रमुख कारण आहे. आवश्यक आरोग्यसेवेची उपलब्धता नसल्याने, मुले मोठी होताना समाजात आणि कुटुंबात योग्य स्थान मिळवू शकत नाहीत, ज्यामुळे जीवनात अनेक संघर्षांना तोंड द्यावे लागते. अटेंशन डेफिसिट हाइपरएक्टिविटी डिसऑर्डर, अतिक्रियाशीलता विकार आणि वर्तणुकीशी संबंधित विकार किशोरवयीन मुलांच्या शिक्षणावर परिणाम करू शकतात आणि गुन्हेगारी वर्तनाचा धोका वाढवू शकतात, जो संपूर्ण मानवी समाजासाठी चिंतेचा विषय आहे.</div><div><br></div><div>आजच्या किशोरवयीन मुलांमध्ये मानसिक आरोग्याच्या समस्यांसाठी पालक हे सर्वात मोठे दोषी आहेत. मुले ही पालकांची जबाबदारी आहेत आणि पालक हे विसरतात. केवळ मुलांचे लाड करून किंवा त्यांच्या मागण्या पूर्ण करून जबाबदाऱ्या पूर्ण होत नाहीत. मुलांच्या सर्वांगीण विकासासाठी त्यांच्या आवश्यक गरजा समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. मुलांना काय हवे आहे आणि ते कशाचा आग्रह धरतात यातील फरक समजून घेणे महत्वाचे. पालक अनेकदा म्हणतात की ते त्यांच्या मुलांसाठी पैसे कमवण्यात व्यस्त आहेत. पण पैशाने जगातील प्रत्येक गरज खरेदी करता येत नाही किंवा पूर्ण करता येत नाही. मुलांना योग्य वेळी आधार देणे महत्वाचे आहे, त्यांच्यासोबत मित्र म्हणून वेळ घालवणे देखील महत्वाचे आहे. फक्त आपली मुले आहेत म्हणून त्यांच्या चुका झाकणे किंवा ते हट्टी आहेत म्हणून त्यांच्या बेकायदेशीर मागण्या पूर्ण करणे हे पूर्णपणे चुकीचे आहे. आज आपण जगभरात आणि समाजात जे गुन्हेगार पाहतो, कदाचित जर त्यांच्या पालकांनी त्यांना योग्य वेळी चांगले संगोपन, मूल्ये आणि पोषक वातावरण दिले असते, तर ते आज समाजासाठी एक भयंकर त्रास बनले नसते. दररोज निरोगी झोप घेणे, नियमित व्यायाम करणे, शारीरिक आणि मानसिक चेतना वाढविणारे खेळ खेळणे, समस्या सोडविण्यासाठी परस्पर कौशल्ये विकसित करणे आणि भावनांचे व्यवस्थापन कसे करावे हे शिकणे आवश्यक आहे. घर, कुटुंब, शाळा आणि व्यापक समुदायामध्ये संरक्षणात्मक आणि आल्हाददायक सहाय्यक वातावरण अत्यंत महत्वाचे आहे.</div><div><br></div><div>अभ्यासात असे आढळून आले की शाळकरी मुलांपैकी २३.३३ टक्के मुलांना मानसिक आरोग्य समस्या आहेत. अभ्यासाचा ताण, सोशल मीडियाचा अति वापर आणि कुटुंबातील बिघाड यामुळे ताणतणाव वाढतो, यातील ४३ टक्के विद्यार्थ्यांनी मूड स्विंगची तक्रार केली तर ११ टक्के विद्यार्थ्यांनी चिंता संदर्भात समस्या व्यक्त केली. १० टक्क्यांपेक्षा कमी तरुण भारतीयांना औपचारिक मानसिक आरोग्य सेवा उपलब्ध आहेत. बहुतेक किशोरवयीन मुले मानसिक आरोग्य विकारांसाठी मदत घेण्यास कचरतात. सायबरबुलिंग, सामाजिक तुलना आणि इंटरनेट व्यसन वाढत आहे आणि १५-१९ वयोगटातील मुलांमध्ये अल्कोहोलचा वापर जास्त आहे. १३-१७ वयोगटातील अंदाजे ७ टक्के किशोरवयीन मुलांमध्ये मानसिक आरोग्य विकार आहेत आणि तरुणांमध्ये आत्महत्या हे मृत्यूचे प्रमुख कारण आहे. पालकांनी त्यांच्या मुलांसोबत वेळ घालवणे महत्वाचे आहे जेणेकरून त्यांना भावनिकदृष्ट्या बळकटी मिळेल आणि मानसिक आरोग्याबद्दल जागरूकता निर्माण होईल. शारीरिक हालचाली आणि मानसिक आरोग्य यांच्यात सकारात्मक संबंध आहे. खेळांमुळे ताण कमी होतो. म्हणून, पालकांनी आपल्या मुलांना सायकलिंग, स्केटिंग, पोहणे, हायकिंग किंवा इतर कोणत्याही बाह्य खेळासाठी बाहेर घेऊन जावे. मुलांना स्वयंसेवक म्हणून सामाजिक कार्यात सहभागी होण्यास प्रोत्साहित करणे, जेवण आणि नाश्ता एकत्र करणे, दिवसाच्या क्रियाकलापांवर चर्चा करणे, व्यायाम आणि योगाचे महत्त्व समजावून सांगणे, चांगले छंद जोपासायला शिकवणे, चांगले मूल्ये रुजवणे, लोकांमधील भेदभाव दुर्लक्षित करून सगळीकडे मानवतेचा संदेश पसरवणे आणि निसर्ग व राष्ट्रसेवेला प्राधान्य देणे ह्या गोष्टी मुलांमध्ये रुजविण्याची प्राथमिक कर्तव्ये पालक आणि शिक्षकांची आहेत. मुलांच्या कलागुणांना किंवा कमतरतांकडे कधीही दुर्लक्ष करू नका; त्यांना योग्य वेळी योग्य मार्गदर्शन देणे महत्वाचे आहे. अशा प्रकारे, मुले शारीरिक आणि मानसिकदृष्ट्या मजबूत होतील आणि वाईट सवयींपासून दूर राहतील, ज्यामुळे मानसिक आरोग्य समस्या निर्माण होण्याची शक्यता टाळता येईल.</div><div><br></div><div><b>लेखक - डॉ. प्रीतम भी. गेडाम </b></div><div><b><br></b></div><div><b>ई-मेल prit00786@gmail.com</b></div>

किशोरवयीन मुलांमध्ये वाढत्या मानसिक आरोग्य समस्येत पालकांची भूमिका (जागतिक किशोर मानसिक आरोग्य दिन विशेष, ०२ मार्च २०२६) लेखक - डॉ. प्रीतम भी. गेडाम

किशोरवयीन मुलांमध्ये वाढत्या मानसिक आरोग्य समस्येत पालकांची भूमिका (जागतिक किशोर मानसिक आरोग्य दिन विशेष, ०२ मार्च २०२६) लेखक...

युवा शक्ती, शिक्षण व्यवस्था आणि समस्यांचे ओझे : आंतरराष्ट्रीय शिक्षण दिन विशेष, २४ जानेवारी २०२६

pradesh 11:19:00

<div><b><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;">
  <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEgHKu_utwUVihZOEXTXdyCFozQF9lIgM8q4C-HNYH4v-vsx_f8Ap1xVhENA4dWlMnrYJTivOhhfV7N6tX1EzDeyr3pG5F4h_oQPc_QO1WBSUztVoI06lOY0TwABd3ndfWCjSOcuMuuLnRWmjgG77CewjqPtXySjqevOQUGoZRPD2O0Hy7MzcKNZOEf8M0P9" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;">
    <img border="0" loading="lazy" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/a/AVvXsEgHKu_utwUVihZOEXTXdyCFozQF9lIgM8q4C-HNYH4v-vsx_f8Ap1xVhENA4dWlMnrYJTivOhhfV7N6tX1EzDeyr3pG5F4h_oQPc_QO1WBSUztVoI06lOY0TwABd3ndfWCjSOcuMuuLnRWmjgG77CewjqPtXySjqevOQUGoZRPD2O0Hy7MzcKNZOEf8M0P9" width="400">
  </a>
</div><br></b></div><div><b>युवा शक्ती, शिक्षण व्यवस्था आणि समस्यांचे ओझे</b></div><div><b>(आंतरराष्ट्रीय शिक्षण दिन विशेष, २४ जानेवारी २०२६)    </b></div><div><b>           </b></div><div><div><b>लेखक - डॉ. प्रीतम भी. गेडाम</b></div><div><b><br></b></div></div><div><br></div><div>शिक्षण ही या जगातील सर्व मानवांसाठी उपलब्ध असलेली एक अमूल्य संधी आहे, जी जीवनाच्या प्रत्येक क्षेत्रात, प्रत्येक उच्च पदासाठी, प्रत्येक क्षमतेसाठी आणि प्रत्येक विकासासाठी प्रवेश प्रदान करते. शिक्षणच एखाद्या व्यक्तीला इच्छित असलेले प्रत्येक ध्येय साध्य करण्यास सक्षम करते. यासोबतच, शिक्षणावर मानवाच्या सर्वांगीण विकासाची जबाबदारी देखील आहे. शिक्षणामुळे माणसाला चांगले जीवन जगण्याची आणि जीवनात येणाऱ्या समस्या सोडवण्याची ताकद मिळते. शिक्षण केवळ मानवी मूल्यांना परिष्कृत करत नाही तर आपल्या कलात्मक कौशल्यांना देखील वाढवते. आजच्या स्पर्धात्मक युगात ते आपल्याला अधिक कार्यक्षम बनण्यास मदत करते. ते आपल्याला प्रगतीसाठी प्रेरणा देते आणि सतत प्रगतीच्या मार्गावर जाण्यास मार्गदर्शन करते. माणूस आपल्या जीवनासाठी अशाच शिक्षणाची कल्पना करतो जे त्याचे जीवन यशस्वी आणि अर्थपूर्ण बनवते. प्रत्येक मानवाला शिक्षणाचा समान अधिकार आहे आणि जगातील प्रत्येकाला शिक्षणाचा हा अधिकार मिळाला पाहिजे जेणेकरून ते त्यांचे जीवन सुधारू शकतील, हाच शिक्षणाचा देखील उद्देश आहे. जगातील ज्या देशांना शिक्षणाची गुणवत्ता आणि महत्त्व समजले आहे, ते देश आज समृद्ध राष्ट्रांमध्ये गणले जातात, लहान देशही शिक्षणाच्या गुणवत्तेच्या बळावर विकसित होऊन उन्नत झाले आहेत. युनेस्कोने २०२६ च्या आंतरराष्ट्रीय शिक्षण दिनाची अधिकृत थीम "शिक्षण निर्माण करण्यासाठी तरुणांची शक्ती" अशी घोषित केली आहे.</div><div><br></div><div>तरुणांना त्यांची स्वप्ने पूर्ण करण्यास मदत करण्यासाठी देशात नवीन शिक्षण प्रणाली आणि कौशल्य विकासावर भर दिला जात आहे. फ्यूचर ऑफ जॉब्स रिपोर्ट २०२५ नुसार, २०३० पर्यंत सध्याच्या कामगारांपैकी सुमारे ३९ टक्के लोकांची कौशल्ये कालबाह्य होण्याची शक्यता आहे. इंडिया स्किल्स रिपोर्ट २०२५ नुसार, फक्त ५४.८ टक्के भारतीय तरुणांना रोजगारयोग्य मानले जाते, आणि अनेकांमध्ये कामाच्या ठिकाणी यशस्वी होण्यासाठी आवश्यक असलेली डिजिटल प्रवीणता, अनुकूलता आणि सॉफ्ट स्किल्सचा अभाव आहे.</div><div><br></div><div>नॅशनल क्राइम रेकॉर्ड्स ब्युरोच्या आकडेवारीनुसार, २०२२ मध्ये भारतात अटक केलेल्या सर्व अल्पवयीन मुलांपैकी जवळजवळ निम्मे (४९.५ टक्के) हिंसक गुन्ह्यांमध्ये सहभागी होते, जे २०१६ मध्ये ३२.५ टक्क्यांपेक्षा लक्षणीय वाढ आहे. २०२२ मध्ये प्रति लाख मुलांमागे ६.९ वरून २०२३ मध्ये राष्ट्रीय बालगुन्हेगारी दर किंचित वाढून ७.१ झाला. दिल्लीत मुलांमध्ये सर्वाधिक गुन्हेगारीचा दर ४१.१ प्रति लाख मुलांमागे नोंदवला गेला, जो राष्ट्रीय सरासरीपेक्षा खूपच जास्त आहे. मानसिक ताणाची समस्या झपाट्याने वाढली आहे आणि देशातील तरुणांमध्ये ती सतत वाढत आहे. वाढता ताण, चिंता आणि नैराश्य, मानसिक आधाराचा नितांत अभाव आणि सततचा सोशल स्टिग्मा यामुळे तरुणांना मानसिक आरोग्याचा समस्यांना तोंड द्यावे लागत आहे. २०२०-२२ मध्ये, भारतात १५-२९ वयोगटातील लोकांमध्ये आत्महत्येमुळे ६०,७०० हून अधिक मृत्यू झाले, जे जगात सर्वाधिक आहे. सुशिक्षित तरुणांमध्ये बेरोजगारी वाढत आहे, कारण शिक्षण आणि कौशल्ये नोकरी बाजाराच्या गरजांनुसार जुळत नाहीत, तर अनेकांना मजबुरीमुळे कमी पगाराच्या, किरकोळ किंवा धोकादायक नोकऱ्यांमध्ये काम करावे लागते. जेव्हा सरकारी कार्यालयात चपराशी पद भरतीची जाहिरात येते, तेव्हा हजारो उच्च शिक्षित तरुण त्या पदासाठी अर्ज करतात. मित्रांचा दबावामुळे, ताणतणावामुळे किंवा केवळ मनोरंजनासाठी, तरुण व्यसनाच्या जाळ्यात अडकण्याची शक्यता लक्षणीयरीत्या वाढत आहे आणि व्यसनाधीनतेवर मात करण्यासाठी पुरेसे उपचार, पुनर्वसन आणि उपचार केंद्रांचा अभाव ही समस्या आणखी वाढवत आहे.</div><div><br></div><div>कॅगच्या २०२५ च्या अहवालानुसार, प्रधानमंत्री कौशल्य विकास योजनेत मोठ्या प्रमाणात अनियमितता आढळून आली आहे. ज्याअंतर्गत ५६.१४ लाख तरुणांना प्रशिक्षण देण्यात आले होते, त्यापैकी फक्त २३.१८ लाख तरुणांना रोजगार मिळाला, तर ३२.९६ लाख तरुण म्हणजेच ५८.७१ टक्के तरुण कौशल्य विकास योजनेचा लाभ घेत असूनही बेरोजगार राहिले. यामध्ये, १३.३३ टक्के तरुण उमेदवारांना कौशल्यासाठी आवश्यक असलेली किमान पात्रता देखील पूर्ण करता आली नाही. ९४.५३ टक्के प्रकरणांमध्ये बँक खात्यांचे तपशील रिकामे होते, ९४ टक्क्यांहून अधिक बँक खात्यांमध्ये वैध माहिती नव्हती, यामुळे, ३४ लाख तरुणांना ५०० रुपयांचे रिवार्ड देखील मिळाले नाही. या योजनेअंतर्गत, एकाच ठिकाणी घेतलेल्या प्रशिक्षणाचे फोटो अनेक राज्यांमध्ये वापरले जात होते. अनेक प्रशिक्षण केंद्रे प्रत्यक्षात बंद होती, पण ती कागदावर कार्यरत होती. बहुतेक तरुण उमेदवारांचे ईमेल आयडी आणि मोबाईल नंबर देखील बनावट होते. २०१५ ते २०२४ दरम्यान या योजनेअंतर्गत एकूण ₹९,२६१ कोटी खर्च करण्यात आले आहेत. १३.२ दशलक्ष तरुणांना कौशल्य विकास प्रशिक्षण देण्याचे उद्दिष्ट होते आणि १.१ कोटी तरुणांना कागदावर प्रशिक्षण प्रमाणपत्रे मिळाली, परंतु कॅगने याला आकड्यांचा फेरफार म्हटले.</div><div><br></div><div>देशातील वाढती आर्थिक असमानता समाजात मोठी दरी निर्माण करत आहे, विकासकामांना अडथळा आणत आहे. वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरमच्या वार्षिक सर्वेक्षण अहवाल, युथ पल्स २०२६: नेक्स्ट जनरेशन व्हिजन फॉर अ चेंजिंग वर्ल्डच्या निष्कर्षांनुसार, ४८.२ टक्के प्रतिसादकर्त्यांनी वाढती आर्थिक असमानता हे सर्वात मोठे संकट म्हणून ओळखले. या सर्वेक्षणात १४४ देशांनी भाग घेतला. ५७ टक्के तरुणांनी आर्थिक चिंता हे तणावाचे मुख्य कारण असल्याचे सांगितले. ५७.२ टक्के तरुणांनी रोजगार निर्मिती किंवा उपलब्धतेला गरज म्हणून प्राधान्य दिले, तर ४६.१ टक्के तरुणांनी परवडणाऱ्या आणि दर्जेदार शिक्षणाची उपलब्धता ही एक गरज मानली.</div><div><br></div><div>देशातील बेरोजगारीची व्याप्ती आपल्या सर्वांना माहिती आहे. परंतु दशकांपासून रिक्त पदे न भरल्याने व्यवस्था आणि कार्यपद्धती कमकुवत होते. उदाहरणार्थ, आपल्या महाराष्ट्रातील राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठात २५८ प्राध्यापक पदांची मंजूर संख्या आहे. सध्या फक्त ८६ पदांवर प्राध्यापक कार्यरत आहेत. उर्वरित ६६ टक्के पदे रिक्त आहेत, ज्यामुळे शिक्षणाच्या गुणवत्तेवर थेट परिणाम होत आहे. ही परिस्थिती केवळ एका विद्यापीठापुरती मर्यादित नाही, तर संपूर्ण महाराष्ट्र राज्यात आणि इतर काही राज्यांमध्येही अशीच परिस्थिती आहे. अनेक राज्यांमधील शिक्षण विभागाची स्थिती खूपच भयानक आहे. देशातील अनेक राज्यांमध्ये, शिक्षण विभागातील घोटाळे वारंवार समोर येतात. भ्रष्टाचार, परीक्षेचे पेपर फुटणे, बनावट कागदपत्रे, बनावट भरती, परीक्षेसाठी बनावट उमेदवार आणि बनावट पदव्या खरेदी हे सर्व उघड होत आहेत. सध्या महाराष्ट्रात शालार्थ आयडी घोटाळा चर्चेत आहे. हे सर्व शिक्षणाच्या पवित्र व्यवसायाला कलंकित करते आणि देशाच्या सध्याच्या आणि भावी पिढ्यांना त्याचे परिणाम भोगावे लागतात.</div><div><br></div><div>देशातील अनेक राज्यांमधील खाजगी शैक्षणिक संस्था आणि सरकारी शाळांमध्ये मोठी तफावत आहे आणि कालांतराने ही तफावत झपाट्याने वाढत आहे. गेल्या दशकात (सुमारे २०१४-२०२४), भारतात अंदाजे ९०,००० सरकारी शाळा बंद झाल्या आहेत आणि या काळात, सरकारी आकडेवारी आणि युनेस्कोच्या अहवालाच्या मते, भारतात खाजगी शाळांची संख्या अंदाजे ४२,९४४ ने लक्षणीयरीत्या वाढली आहे, दर्जेदार शिक्षण, चांगल्या आरोग्य सुविधा आणि पात्रतेनुसार नोकरी किंवा व्यवसायाची उपलब्धता, या तीन गोष्टी मानवांना सहज उपलब्ध असाव्यात. भेदभाव किंवा आर्थिक असमानता कधीही यासाठी अडथळा ठरू नये. प्रत्यक्षात, देशाचे संपूर्ण भविष्य तिथल्या शिक्षण धोरणावर आणि त्याच्या गुणवत्तेवर अवलंबून असते. चांगले शिक्षण समाज आणि देशाच्या प्रत्येक क्षेत्रात सक्षम आणि जबाबदार कार्यशैलीसह प्रभावी युवा शक्ती निर्माण करते. शिक्षणाद्वारे, लोक मूल्ये, ज्ञान, कौशल्ये प्राप्त करतात, बुद्धिमान नागरिक बनतात आणि अशा प्रकारे देश आणि जगाला विकासाचा मार्ग दाखवतात. आपल्यासमोर विकसित देशांचे उदाहरण आहे, ऑलिंपिकसारख्या जागतिक स्तरावरील खेळांमध्ये, लहान देश पदकतालिकेत अव्वल स्थानावर असतात. ज्या देशांनी प्रगती केली आहे त्यांनी त्यांच्या मजबूत आणि कार्यक्षम शिक्षण प्रणालीच्या बळावर हे साध्य केले आहे. भविष्य फक्त त्या देशांचेच उज्ज्वल असेल, ज्यांना शिक्षणाची गुणवत्ता समजते.</div><div><br></div><div>लेखक - डॉ. प्रीतम भी. गेडाम</div><div><br></div><div>ई-मेल prit00786@gmail.com</div>

युवा शक्ती, शिक्षण व्यवस्था आणि समस्यांचे ओझे : आंतरराष्ट्रीय शिक्षण दिन विशेष, २४ जानेवारी २०२६

युवा शक्ती, शिक्षण व्यवस्था आणि समस्यांचे ओझे (आंतरराष्ट्रीय शिक्षण दिन विशेष, २४ जानेवारी २०२६) लेखक - डॉ. प्री...